زمين آرايش خويش كرفت زخارف الارض ما تضحك به من الورد و النّور و الشّقايق و الخضر و ازّيّنت « 1 » يعنى تزيّنت و آراسته كشت و ازينت اى جاءت بالزّينة و ازّ اينت مثل تزيّنت * زينة الارض ثمر نباتها من الاشجار و ظن اهلها و جنان دانند خذاوندان آنكه آن ميوه و بر در دشت آمذ كه آن را بسته بينند بر شاخ ، كويند كه بر آن باذشاه كشتند و شاذ كردند به آن ،
أَتاها أَمْرُنا لَيْلًا أَوْ نَهاراً
من حر او برد به آن رسد فرمان ما شب يا روز سرماى شب يا كرماى روز
فَجَعَلْناها حَصِيداً
يعنى مثل الحصيد كما قال لغلمان الجنّة يطوف عليهم ولدان مخلدون و هم لم يولدوا و انما شبههم بالولدان الذين لم يغيرهم الكهولة لطراوتهم وجدة خلقهم *
كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ
يعنى كأن لم [ تكن ] بالأمس ، غنيت بالمكان اذا كنت به فهو مغناك مسكنك و مكانك جمعه مغاني * آن را ناكاه بسرماء شب يا بكرماء روز جنان كنيم كه كويى كه دروذهاند * كذلك نفصّل الآيات اين آفرينست كه بر مثل خويش مىكند كه در اوّل آيت زد همجنين سخنان خويش كشاذه و روشن درواخ مىفرستيم و مىنمائيم و مىشنوانيم ايشانرا كه بخرذهاء خويش در آن بنديشند
[ سوره يونس ( 10 ) : آيات 25 تا 26 ]
وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( 25 ) لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ وَ لا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لا ذِلَّةٌ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( 26 )
اللّه با سراى سلامت مىخواند و راه مىنمايد و بر طلب مىدارذ او را كه خواهد به راه بايندهء باك راست
لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى
حسنى مؤنّث احسن است جاى ديكر كفت و احسن مقيلا در تذكير ، ايذر كفت حسنى در تانيث * ايشانرا كه نيكويى كردند نيكوتر از آنج ايشان كردند وا نيز جنانك جاى ديكر كفت و لدينا مزيد و كفت و يزيدهم من فضله * در صحيح است حديث حمّاد بن سلمة از عبد الرّحمن بن ابى ليلى از صهيب بن سنان الرّومى
هامش
( 1 ) . تزيّنت ، ازّينت ، ازينّت ، ازيأنّت ، ازينت . ( لسان العرب )