ممكن است اعتراض شود ، كه خاك اگر چه ذاتاً پاك و پاك كننده است ، اما بالعرض آلوده به ميكروبهاى سل و ديفترى و كزاز و غيره مىباشد ( كه در مبحث نظافت خيابان گفته شد كه چه قدر ميكروب در اين غبارها كه از سطح زمين برخواسته موجود است . )
در پاسخ اين اعتراض بايد گفت : ( كه ظاهراً صددرصد منطقى به نظر مىآيد ) يك كلمه از آيه شريفه تيمم « ان لم تجدوا ماء فيتمموا صعيداً طيباً » به كلى اين اشكال را بر طرف نموده و آن كلمه « صعيداً » يا « طيباً » مىباشد كه واژه « صعيد » به معنى تراب خالص يا مطلق روى زمين است .
چنانچه « صعيد » به معنى تراب خالص باشد به تنهائى جواب اعتراض را مىدهد ؛ زيرا خاك آلوده به ميكروبها ، خالص نيست و صلاحيت تيمم را ندارد و مؤمن بايد براى تيمم ، خاك خالص تهيه نمايد و اگر « صعيد » به معنى مطلق روى زمين باشد در اين صورت كلمه « طيباً » پاسخ اعتراض واقع مىگردد ؛ زيرا روى زمين آلوده به كثافات و ميكروبها ، طيب و پاك و پاكيزه نيست .
دكتر نصيرى « 1 » مىگويد : « خاك خود به خود چيز كثيفى نيست كه سبب توليد بيمارى شود ؛ بلكه خود ، كشنده ميكروبهاى موذى و از بين برنده مواد آلى است .
همان گسترانيدن غبار خاك روى صورتها و دستها خالى از فايده نيست . وقتى شرايط مواد تيمم را مطالعه مىكنيم ؛ گذشته از لطافت و پاكى اصلى خاك ، در خشك بودن و حالت غبار داشتن آنها هم تأكيد شده است .
دستور تيمم در دين اسلام اين است كه اول بايد دستها را روى خاك تميز فرود آورد و سپس به پيشانى كشيد ؛ اگر خاك تميز و پاك نباشد ، تيمم باطل است .
بنابراين خاك پاكيزه ، علاوه بر آن كه انسان را آلوده نمىكند ، بسيارى از بيماريها را هم بر طرف مىنمايد . »
هامش
( 1 ) . نقل از نشريه دوم ، كانون بحث انتقاد دينى ، صفحه 26 ، از دكتر صدرالدين نصيرى در كتاب بهداشت اجتماعى .