2 . خاك چگونه چيزهاى نجس را پا ك مىكند ؟
از تحقيقات گذشته به اثبات رسيد كه در شرع ، زمين و خاك در طبيعت ، همانند آب ، از مطهرات شمرده شده و هر دو به يك سياق و در رديف يكديگر قرار گرفته است . همانطور كه آب به وسيله قوه جذب كثيفىها و ميكروبها و به وسيله فرمانهاى ازتى مواد آلى فساد پذير و آثار سوء نجاست را منهدم و معدوم مىنمايد ؛ زمين و خاك هم به وسيله جذب ذره و به وسيله حيوانات ذرهبينى هواخوار و فرمانهاى ازتى ، ميكروبهاى نجاسات را پراكنده و از پا در مىآورد . و اين حقيقت به طورى در طبيعت آشكار است كه گويا بعضى از جانواران به آنها الهام شده است ، مثل گربه ، كه نجاست خود را زير خاك پنهان مىكند و مانند مرغها كه منقار آلوده خود را به خاك ماليده و پاك مىنمايند .
احاديث معتبر كه مطابقت آب و زمين را در پاككنندگى نشان مىدهد قبلًا به نگارش درآمد و اشاره نموديم كه در نزد فقهاء پاك كنندگى زمين خيلى كمتر از پاك كنندگى آب است . فقيهان فقط در پنج مورد زمين را در رديف آب شناخته اند .
1 . نجاساتى كه در زير خاك يا روى زمين ، پوسيده و ماهيت آنها تبديل گرديد .
2 . كلوخ و زمين كه در استنجاء ( پاك كردن محل مدفوع ) استعمال شود . « 1 »
3 . كف پا و ته كفش و امثال اين امور را با ماليدن روى خاك پاك مىدانند .
4 . خاك مالى كردن ظرفى كه سگ در آن ليسيده و همچنين با شستن آب آن ظرف پاك مىگردد . هيچ كدام به تنهايى نمىتوانند آن را پاك كنند و فلسفه آن در آينده نزديك ذكر خواهد شد .
هامش
( 1 ) . محل استنجاء مدفوع ، كلوخ يا زمين پاك است ، اما محل ادرار را فقط آب پاك مىكند .