دستگاه و ماشين اجتماع باشد ، بعضى زراعت كنند و مواد اوّليهى تغذيه همديگر را فراهم كنند و همچنين تلاش براى رفع نيازهاى ديگر . . .
و همين طور در امور معنوى واخلاقى و دانش و تكميل عقول هم ، بشر محتاج به تعاون و اجتماع است تا عقل او به ضميمهى عقول و دانش ديگران تكميل شود و آيهى « و شاورهم في الأمر » « 1 » شايد براى همين قانون بزرگ باشد .
بشرى كه وحشى و انفرادى در جزائر دور دست ديده شده ، با حيوانات تفاوت چندانى نداشته ، و در سايهى اجتماعات ، عقول و دانش بشر تكميل مىگردد .
مساجد محلّ قرائت و تعليم و تعلّم قرآن
در اسلام مركز اجتماعات و محلّ تكميل دانش و علم ، مساجد و مدارس است كه لازم و ملزوم يكديگرند و غالباً در يك جا ساخته شده است .
مساجد يعنى محلّ اجتماعات دينى و مذهبى ، مساجد يعنى دانشگاه اسلامى ، مساجد يعنى محل تعليم و تربيت و آموزش و پرورش دينى ، مساجد يعنى سربازخانهى اسلامى كه سربازان حقيقى تربيت مىكند ؛ امام فرماندهى ارتش اسلام است ، خودش پيش رو و براى سلحشوران اسلامى پيش آهنگ است ، و افراد ، مأمورين تحت اوامر او ، يكدل و يك جهت تربيت مىشوند .
همانطور كه در پادگانها فرمانده همه روزه سربازان را بوسيلهى فرمان « به چپ چپ » و « به راست راست » و « عقب گرد » و امثال آن طورى تربيت
هامش
( 1 ) . آل عمران / 159 .