اتَّهِمْ فى ذلِكَ حُسْنَ الظَّنِّ » « 1 »
پرهيز از موضع تهمت
هر چند سوءظن حرام و از گناهان بزرگ شمرده مىشود ، خود را در جايگاه اتّهام قراردادن نيز معصيت است و لذا مؤمن حقّ ندارد عملى انجام دهد و در محيطى وارد شود و چيزى بگويد تا بدين وسيله خود را در معرض تهمت و سوءظن كسى قرار دهد .
قال على عليه السلام :
« مَنْ وَقَفَ نَفْسَهُ مَوْضِعَ التُّهْمَةِ فَلا يَلُومَنَّ مَنْ اساءَ الظَّنُ بِهِ » « 2 »
و همچنين از همان حضرت وارد شده است كه فرمودند :
« مُجالَسَةُ الاشْرارِ تُورِثُ سوءَ الظَّنِّ بِالاخْيارِ » « 3 »
گويند : روزى رسول خدا با زنى در معبر عمومى حرف مىزد ، كسى از آن كوچه مىگذشت و نگاهش به آنان افتاد . حضرت وى را صدا زد و فرمود : اين زن من است ، خواستم بهتو خبر دهم كه در دل مرتكب گناهى نشوى .
دو نكته
1 - حرمت ترتيب اثر
آنچه حرام است اين است كه به سوءظن ترتيب اثر داده شود ، مثلا چيزى از
هامش
( 1 ) - سخت از دشمنت بعد از بستن پيمان بر حذر باش ، چرا كه دشمن گاهى نزديك ميآيد تا غافلگير سازد . لذا دورانديشى به كار گير و روح خوش بينى را كنار گذار . ( نهج البلاغه - نامه 53 ) .
( 2 ) - كسى كه خود را در معرض اتهام قرار دهد ، آنكه را بهوى سوءظن برد ملامت نكند . ( بحارالانوار - جلد 74 - صفحه 184 وغرر الحكم ) .
( 3 ) - همنشينى با بدان موجب مىشود خوبان سوءظن يابند . ( بحار الانوار - جلد 74 - صفحه 197 ) .