وَ أَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ »
« 1 »
طبعاً مكر در اين آيه همان مكر شر و نقشهء شيطانى است كه از سوى مشركان و انصار آنها اعمال مىشد . آنان آيات الهى را همواره تكذيب مىكردند و آن را افسانه مىخواندند .
بنابراين مكرى كه در مورد خداوند استعمال شده است به معناى چاره انديشى و ايجاد سدّ در برابر مكر شياطين و وسوسهگران است . چنانچه خداوند در مورد كسانى كه تصميم گرفتند حضرت صالح عليه السلام را به قتل برسانند و سپس اعلام كنند ما از قتل او بىخبريم ، خود را صاحب مكر معرفى مىفرمايد .
« وَ مَكَرُوا مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ »
« 2 »
غِشّ
غشّ نوعى حيله براى فريب مخاطب در معامله و يا هر ارتباط اجتماعى ديگر است . حرمت اين قسم از حيله نيز مورد تاكيد اخبار و احاديث قرار گرفته و غشّ كننده به بدترين تعابير تعريف شده است .
حضرت امير عليه السلام به نقل از كتاب ارزنده غررالحكم مىفرمايد :
« الْغِشُّ شَرُّ الْمَكْرِ - الْغِشُّ مِنْ اخْلاقِ اللِئامِ - مِنْ عَلامَةِ الشَّقاءِ غَشُّ الصَّديقِ - شَرُّ النّاسِ مَنْ يَغُشُّ النّاسَ » « 3 »
هامش
( 1 ) - ( نحل - 26 ) آنها كه قبل از مشركين بودند نيز از اين توطئهها داشتند ، و خداوند سراغ اساس زندگى آنها رفت و آن را ويران ساخت و سقف از بالا بر سرشان فرو ريخت و عذاب الهى از آنجا كه نميدانستند سراغشان آمد .
( 2 ) - ( نمل - 50 ) آنها نقشهء مهمى كشيدند و ما هم چارهانديشى خوبى كرديم در حالى كه آنان را دركى نيست .
( 3 ) - غشّ بدترين مكرهاست - غشّ از اخلاق ناكسان است - از علامات شقاوت غشّ نمودن با دوستان و دوروئى با آنها مىباشد - شرورترين مردم آن است كه با خلايق غشّ كند . ( غرر الحكم ) .