شام رسيد ، معاويه از مردم شام خواست كه براى قتل مالك دعا كنند و چند روز بعد اعلام كرد : دعاى شاميان پذيرفته شده و مالك كشته شده است .
5 - معاويه مىگفت : اگر رابطهء من به تار موئى بسته باشد گسسته نخواهد شد .
گفتند : چگونه ؟ گفت : اگر آنها بكَشند رها مىكنم و چون رها كنند مىكَشم .
اينها و نمونههاى بسيار ديگر ، گوشهاى از مكر و حيلهء معاويه براى استمرار حكومت خود و ابقاء سلطنت بنىاميّه بود ، عرب او را به خاطر سياست توأم با حيله و فريبش « داهية العرب » مىخواند .
مكر خدا
مكر در استعمال عرب ، مطابق مفهوم آن در بين فارسى زبانان نيست ، در لغت فارسى مكر را به معناى نقشهء فاسد و برنامهء شيطانى تفسير و تبيين مىكنند ، ولى در لغت عرب مكر به معناى چارهانديشى استعمال شده است و تفهيم معناى منفى يا مثبت از آن با استفاده از قيود و ساير متعلقات جمله ميسر مىباشد ، به عنوان مثال در دو آيهء ذيل ، مكر خير و مكر شر ، چنين آمده است .
« . . . وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ »
« 1 »
« اسْتِكْباراً فِي الْأَرْضِ وَ مَكْرَ السَّيِّئِ ،
وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
. . . » « 2 »
البته گاهى ممكن است حال جمله حكايت از مقيد نمايد و ظاهراً از قيدى استفاده نشده باشد مانند :
« قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ
هامش
( 1 ) - ( آل عمران - 54 و انفال - 30 ) خداوند بهترين ( برترين ) مكر كنندگان است .
( 2 ) - ( فاطر - 43 ) فرار آنها از حقّ و از پيامبرانشان بخاطر استكبار در زمين و نيرنگهاى بدشان بود ، امّا اين نيرنگها تنها دامن صاحبانشان را مىگيرد .