قال على عليه السلام :
« انَّ اغَشَّ النّاسِ اغَشُّهُمْ لِنَفْسِهِ وَاعْصاهُمْ لِرَبِّهِ » « 1 »
حيل شرعى
دين مقدس اسلام دين « سهل و سمح » است و احكامى ساده و روان و مطابق طاقت انسانها دارد . اسلام در برخى موارد كه احتمال تحميل شرايط سخت بر برخى مىرود ، راهكارهائى براى رهائى آنان از آن وضعيت معين نموده است .
به عنوان مثال كسى كه روزه گرفتن براى وى نوعى معذوريت دارد ولى بهحدّ عذر شرعى نمىرسد ، بايد روزه بگيرد و ترك اين واجب حرام و گناه كبيره است ، ولى او مىتواند نزديك اذان ظهر قصد خروج از مسافت شرعى نمايد و هنگام اذان در وطن و محدودهء ترخص آن نباشد ، و البته اين نبايد به نيّت عناد با فرمان الهى صورت پذيرد .
و يا كسى كه جنسى را با كالاى همنوع آن تعويض مىكند و مقدار يكى افزونتر است ، مىتواند چيزى ولو كم ارزش ضميمهء كالاى كم ارزش يا معيوب و يا ناقص كند و سپس آن را معاوضه نمايد و با اين حيله خود را از حرمت ربا كه از بزرگترين گناهان است ، نجات دهد .
و نيز كسانى كه در يك خانواده زندگى مىكنند و رعايت مسائل حرمت نگريستن به نامحرم برايشان مشكل است ، زنانشان مىتوانند بچههاى يكديگر را به مقدار كفايت شير دهند تا محرميت حاصل شود . « 2 »
هامش
( 1 ) - غشّ كنندهترين مردم كسى است كه بيشتر با خود غشّ كند و خداوندش را عصيان نمايد . ( غررالحكم ) .
( 2 ) - اين مسئله و ساير مسائل شرعى مرتبط با آن ، حدود و ثغورى دارد كه براى بررسى جوانب آن بايد به كتب فتاوى رجوع كرد .