« انَّ اللَّهَ تَبارَكَ وَ تَعالى لَمْ يُحَرِّمْ ذلِكَ عَلى عِبادِهِ وَ احَلَّ لَهُمْ ما سِواهُ مِنْ رَغْبَةٍ مِنْهُ فيما حَرَّمَ عَلَيْهِمْ ، وَ لازُهْدٍ فيما احَلَّ لَهُمْ وَ لكِنَّهُ خَلَقَ الْخَلْقَ فَعَلِمَ ما تَقُومُ ( يَقْومُ ) بِهِ ابْدانُهُمْ ، وَ ما يُصْلِحُهُمْ ، فَاحَلَّهُ لَهُمْ وَ اباحَهُ تَفَضُّلًا ( مِنْهُ ) عَلَيهِمْ لِمَصْلَحَتِهِمْ وَ عَلِمَ ما يَضُرُّهُمْ فَنَهاهُمْ عَنْهُ وَ حَرَّمَهُ عَلَيْهُمْ ثُمَّ اباحَهُ لِلْمُضْطَرِّ وَ احَلَّهُ لَهُ فِى الْوَقْتِ الَّذى لايَقُومُ بَدَنُهُ الّا بِهِ ، فَامَرَهُ انْ يَنالَ مِنْهُ بِقَدْرِ الْبُلْغَةِ لاغَيْرِ ذلِكَ ، ثُمَّ قال : امَّا الْمَيْتَةُ فانَّهُ لايُدْمِنُها احَدٌ الّا ضَعُفَ بَدَنُهُ وَ نَحَلَ
جِسْمُهُ وَ وَهَنَتْ قُوَّتُهُ وَ انْقَطَعَ نَسْلُهُ وَ لايَمُوتُ آكِلُ الْمَيْتَةِ الَّا فُجْأَةً . . . » « 1 »
حكم حالت اضطرار
مقتضاى حكمت الهى اين است كه آنچه حرام فرموده است در حال اضطرار مشروع باشد . زيرا هرچه تحريم گشته به واسطه ضررى بوده كه براى عضوى و دستگاهى از بدن داشته است ، امّا وقتى كه اساس بدن به خطر افتد و حيات او به اندك قطعهاى از گوشت حرام بستگى داشته باشد بر طبق اصل كلى « الْاهَمُّ فَالْاهَمُّ » حفظ جان اهميت بيشترى داشته و اكل حرام جايز مىشود .
« . . . . . . . . . . . . . . . فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »
« 2 »
هامش
( 1 ) - خداى متعال آنها را حرام و غير آنها را حلال نكرده است به خاطر ميل خودش به محرمات و ترك محلّلات ، بلكه او خلايق را خلق فرموده است و مىداند بدن آنها به چه قوام مىگيرد و اصلاح مىشود . پس آنهارا از باب تفضل و بخاطر مصلحت آنان حلال فرموده است و مىداند چه چيز آنها را ضرر مىدهد لذا از همانها نهى فرموده است . و البته محرمات را براى شخص مضطر در زمانى كه قوام بدنش تنها به آنست به قدرى كه جان بگيرد و نه بيشتر از آن ، مباح فرموده است . سپس آن حضرت فرمودند : اما ضرر خوردن ميته ، پس كسى از آن استفاده نمىكند مگر اينكه بدنش ضعيف و جسمش رنجور و مريض گشته و نيروى او كاسته و نسل او قطع مىگردد ، و مردار خوار نمىميرد مگر به مرگ ناگهانى . ( وسايل الشيعه - جلد 16 - صفحه 376 و تهذيب الاحكام - جلد 9 - صفحه 128 ؛ كافى و من لا يحضره الفقيه نيز اين روايت را نقل نمودهاند ) .
( 2 ) - ( نحل - 115 ) .