« ابان بن تغلب » از اصحاب امام صادق عليه السلام از آن حضرت نقل مىكند كه :
« انَّ السُّنَّةَ لاتُقاسُ ، الا تَرى انَّ الْمَرْئَةَ تَقْضى صَوْمَها وَ لاتَقْضى صَلاتَها ؛ يا ابانْ انَّ السُّنَّةَ اذا قيسَتْ مُحِقَ الدّينُ » « 1 »
5 - مىبايست خويش را بجاى ذى حقّ پندارد و هيچگاه راضى به غصب حقّى براى غير نشود .
حضرت موسى عليه السلام به خداوند عرضه داشت : عادلترين بندگان تو كدام است ؟
ربّ جليل در پاسخش فرمودند :
« الَّذى يَحْكُمُ لِلنَّاسِ كَما يَحْكُمُ لِنَفْسِهِ » « 2 »
6 - مىبايست در صدور حكم تعجيل ننمايد و حتّى بعد از روشن شدن ادله قدرى تأمل كند ، و از خداى متعال هدايت خويش رابهسوى حكم حقّ طلب كند .
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« لِسانُ الْقاضى بَيْنَ الجَمْرَتَيْنِ حَتّى يَصيرَ امَّا الَى الْجَنَّةِ وَ امَّا الَى النَّارِ » « 3 »
تسليم در برابر قضاوت بحقّ
قضاوت به شكلى است كه گاهى هر دو طرف خصومت يا حداقل يك طرف آنها ، از نتيجهء آن ناخشنودند و چنين خيال مىكنند كه حقوقشان تضييع شده است .
هامش
( 1 ) - سنّت قابل قياس نيست ، آيا نمىدانى زن حائض روزهاش را قضا مىكند ولى نمازش را قضاء نمىنمايد ، اى ابان اگر در سنّت قياس شود ، دين تباه مىگردد . ( وسايل الشيعه - جلد 18 - صفحه 25 ) .
( 2 ) - آن كس كه حكم قابل پسند خود را براى ديگران صادر مىكند و آنچه را كه براى خود مىپسندد ، براى ديگرى دوست دارد . ( كنز العمال - 44261 ) .
( 3 ) - زبان قاضى بين دو شعلهء آتش است تا اينكه بهسوى بهشت متمايل شود يا جهنم . ( كنز العمال - 14992 ) .