منحصر شدهاند و از جملهء آنها :
1 - خونى كه ضمان آن بر عهدهء انسان آيد و توان تحمل آن را نداشته باشد .
2 - قرض سنگين و كمرشكنى كه بر آدمى سنگينى كند .
3 - فقر هلاكت بارى كه موجبات تباهى انسان را فراهم نمايد .
قال الحسن بن على عليهما السلام :
« انّ المَسئَلَةَ لاتَحِلُّ الّا فى احْدى ثَلاثٍ ، دَمٌ مُفْجِعٍ اوْ دَيْنٌ مُقْرِحٍ او فَقْرٌ مُدْقِعٍ » « 1 »
در اين موارد نيز با توجه به اينكه آبروى انسان اهميت بسيارى دارد و ريختهء آن قابل جمع نيست ،
قال على عليه السلام :
« ماءُ وَجْهِكَ جامِدٌ يُقْطِرُهُ السُّؤالُ فَانْظُرْ عِنْدَ مَنْ تُقْطِرُهُ » « 2 »
بايستى درخواست را نزد كسى مطرح كرد كه اميد پاسخ مثبت از وى برود و كرامت و مرّوت او به وى اجازه گفتن واژه « نه » ندهد .
قال الصادق عليه السلام :
« لاتَسْئَلْ مَنْ تَخافُ انْ يَمْنَعَكَ » « 3 »
و علاوه اينكه بيش از حد خود طلب ننمود و پا از گليم خويش دراز نكرد .
قال الصادق عليه السلام :
« مَنْ سَئَلَ فَوْقَ قَدْرِهِ اسْتَحَقَّ الْحِرْمانَ » « 4 »
هامش
( 1 ) - درخواست از غير جايز نيست مگر در سه مورد ديهء سنگين . دَين كمر شكن ، فقر هلاكت بار . ( بحار الانوار - جلد 96 - صفحه 152 ) .
( 2 ) - آب روى ( آبروى ) تو جامد و محفوظ است و درخواست ، آن را جارى مىكند ، پس دقت كن كه نزد چه كسى آن را مىريزى . ( نهج البلاغه - حكمت 338 به ترتيب فيض و حكمت 346 به ترتيب صبحى ) .
( 3 ) - ازآنكه مىترسى آبرويت را زمين گذارد ، درخواست مكن . ( بحارالانوار جلد 78 - صفحه 278 ) .
( 4 ) - كسى كه بيش از حد خود چيزى بطلبد ، مستحقّ محروميت است . ( بحار الانوار - جلد 78 - صفحه 278 ) .