مسرفان اهل آتش هستند :
« . . . وَ أَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحابُ النَّارِ »
« 1 »
طبيعى است اين تعبيرات و امثال آنها كه در قرآن كريم آمده است تنها در خصوص اكل و شرب نيست ، بلكه هر آنچه كه از مسير تعادلى خود خارج شود و جانب افراط بگيرد ، شامل مىشود .
واژه « اقتار » مقابل اسراف است . قتر به معناى كاستن نفقه و حاكى از بخل درونى است . صفت بخل كه از اوصاف نفسانى است به وسيله تقتير بروز مىكند .
اينك قبل از ورود به بحث سه مقدمهء مهم را مطرح مىكنيم .
1 - در قرآن كريم از هر سه واژهء اسراف ، تبذير ، تقتير سخن به ميان آمده است و عدم جواز يكى ، موجب تصحيح غير آن نمىشود ، بلكه اين سه ، جملگى رذيله محسوب مىشوند ، و آنچه كه قابل ستايش است حالتى بين آنهاست كه اصطلاحاً اقتصاد و اعتدال ناميده مىشود .
2 - اسراف كمّاً و كيفاً مشروع نيست چراكه هر چه در محل خود قرار نگيرد اسراف شمرده مىشود .
3 - اسراف و اقتار نسبى بوده و بستگى به شأن افراد دارند و چه بسا چيزى براى تهيدست اسراف شمرده شود امّا همان از ثروتمند ، اقتار باشد و يا به عكس .
مصاديق اسراف
يكى از مسائل مهم در بحث اسراف ، فهم مصاديق اسراف است ، در اين بخش از بحث به بيان موارد و مصاديق اسراف از ديدگاه اخبار و احاديث در تفسير آيات مربوطه قرآن كريم مىپردازيم .
هامش
( 1 ) - ( غافر - 43 ) همانا مسرفين در آتشند .