صاحبش بازگرداند و « فنحاص بن عازورا » در امانت يك دينارى خيانت ورزيد . قرآن كريم عبداللَّه را به خاطر عملش ستايش مىكند و فنحاص را مورد نكوهش قرار مىدهد .
محك سنجش آدمى
شيوه شناخت آدمى به طول سجده و پيشانى پينه بسته و نماز شب و روزه روز نيست . كم نيستند كسانى كه عبادت ، جزء لاينفك زندگى آنها بود ولى در مقابل امام زمان خود قد علم كرده و باعث مفاسدى چون جمل و خوارج شدند و در پى امام خويش شدند ، در برابرش صف كشيدند و . . .
از يك سو خون امام خود را هدر مىدانستند و از سوى ديگر در مورد نجاست خون پشهاى به مباحثه مىپرداختند ، از يك طرف اموال مردم را به خاطر عقائدشان تصاحب مىكردند و از طرف ديگر مالكيت يك دانه خرماى بر زمين افتاده را شبهه مىدانستند و از صدور فتوا خوددارى مىكردند و توقف مىنمودند .
راه شناسائى انسان صالح از طالح ، اعمال اوست ، اعمالى كه از نيّت واقعى خبر دهد و ميزان طمع ورزى آدمى را بسنجد .
قال الصادق عليه السلام :
« لا تَغْتَرُّوا بِكَثْرَةِ صَلاتِهِمْ وَلا بِصيامِهِمْ ، فَانَّ الرَّجُلَ رُبَّما لَهِجَ بِالصَّلاةِ والصَّوْمِ حَتّى لَوْ تَرَكَهُ اسْتَوْحَشَ ، وَلكِنِ اخْتَبِروُهُمْ عِنْدَ صِدقِ الْحَديثِ وَاداءِ الامانَةِ » « 1 »
آدمى چه بسا از ترس رسوائى و يا ريا و خودنمائى و . . . ، نماز و روزهاش را همواره بجا آورد ، لذا اين دو معيار قطعى و محك دقيق سنجش انسان نيستند ، ولى صدق و اداء امانت چون از نظر مالى و غير آن گاهى به ضرر انسان مىباشند ،
هامش
( 1 ) - به كثرت نماز و روزهء مردم فريب نخوريد ، زيرا چه بسا انسان شيفتهء نماز و روزه مىشود تا آنجا كه اگر ترك كند به هراس مىافتد ، پس آنان را به راستگوئى و اداى امانت بسنجيد . ( وسايل الشيعه - جلد 13 - صفحه 218 ) .