« الْعُجْبُ يُفْسِدُ الْعَقْلَ - الْمُعْجَبُ لاعَقْلَ لَهُ » « 1 »
دومين اثر عجب بعد از فساد عقل ، اين است كه مانع ترقى و تكامل انسان در همان زمينهاى مىشود كه موجب عجب وى شدهاست .
قال على عليه السلام :
« الِاعْجابُ يَمْنَعُ مِنْ الْازْدِيادِ » « 2 »
بيمار به اين مرض حاضر به شنيدن كلام حقّ نيست ، موعظه در گوش او اثر نمىكند ، علم ديگران نزد او ناچيز و حتى معاشرت مردم را حاكى از ضعف آنها مىشمارد .
قال الهادى عليه السلام :
« الْعُجْبُ صارِفٌ عَنْ طَلَبِ الْعِلْمِ » « 3 »
اثر ديگر عجب تباه شدن حسنات گذشته است ، حسناتى كه آدمى با زحمت و صرف عمر تحصيل كرده ، آنها رابا عجب زايل مىكند .
قال الصادق عليه السلام :
« يَدْخُلُ الرَّجُلانِ الْمَسْجِدَ احَدُ هُما عابِدٌ وَ الآخَرُ فاسِقٌ . فَيَخْرُجانِ مِنَ الْمَسْجِدِ وَ الْفاسِقُ صِدِّيقٌ وَ الْعابِدُ فاسِقٌ ، وَ ذلِكَ انَّهُ يَدْخُلُ الْعابِدُ الْمَسْجِدَ وَ هُوَ مُدِلٌّ بِعِبادَتِهِ وَ يِكُونُ فِكْرَهُ فى ذلِكَ ، وَ يَكُونُ فِكْرَةُ الْفاسِقِ فِى التَّنَدٌّمِ عَلى فِسْقِهِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِنْ ذُنُوبِهِ » « 4 »
چهارمين اثر عجب ، فراموش كردن گناه است . از ياد بردن گناه كه نوعى تحقير آن
هامش
( 1 ) - عجب عقل را تباه مىكند - خودپسند خرد ندارد . ( غرر الحكم ) .
( 2 ) - عجب مانع ترقى مىشود . ( نهج البلاغه - حكمت 158 به ترتيب فيض و 167 به ترتيب صبحى ) .
( 3 ) - عجب آدمى را از طلب علم باز مىدارد . ( بحار الانوار - جلد 72 - صفحه 199 ) .
( 4 ) - دو كس داخل مسجد مىشوند ، يكى عابد و ديگرى فاسق است . هنگامىكه از مسجد بيرون مىروند عابد فاسق و فاسق عابد مىشود . زيرا عابد به مسجد مىآيد و به عبادتش اطمينان مىيابد و آن را مقبول مىپندارد و با همين طرز فكر عبادت مىكند . ولى آنچه در دل فاسق مىگذرد ندامت است و لذا از گناهش استغفار مىكند . ( بحارالانوار - جلد 72 - صفحه 316 ) .