كه ظاهر آنها نشانهى كاسته شدن برخى از آيات قرآن دارد .
الف ) روايات اهل سنت
1 - از عايشه روايت شده است كه كانت سورة الاحزاب تعدل على عهد رسول اللّه مائتى آية ، فلما كتب المصحف لم يقدر منها الا ما هى الآن . « 1 »
« در زمان رسول خدا ، سورهى احزاب دويست آيه بود ؛ وقتى مصحف جمعآورى شد ، همين مقدار از آن ماند . »
2 - « مسند » احمد نيز از ابى ، همين مضمون را نقل مىكند : لقد رأيت سورة الاحزاب لتعادل سورة البقرة . « 2 »
3 - « در المنثور » نيز سورهى احزاب را معادل سورهى بقره و حتى بيشتر از آن آورده است : انها لتعادل سورة البقرة او اكثر من سورة البقرة . « 3 »
4 - وى نيز از عبد الرزاق نقل مىكند كه عدهاى از حافظان قرآن در جنگ با مسيلمه به شهادت رسيدند و حروفى از قرآن از دست رفت . « 4 »
سيوطى اين روايات را به معناى نسخ تلاوت دانسته است . « 5 » بديهى است كه پذيرش نسخ تلاوت ، همان پذيرش تحريف كاهشى است ، لذا اين وجه ، درست به نظر نمىرسد ، بهتر است آن را به معناى تفسير و توضيح دانست . « 6 »
هامش
( 1 ) - قرطبى ، ج 14 ، ص 113 .
( 2 ) - مسند احمد ، ج 5 ، ص 132 .
( 3 ) - تفسير در المنثور ، ج 5 ، ص 179 .
( 4 ) - تفسير در المنثور ، ج 5 ، ص 179 .
( 5 ) - الاتقان ، ج 2 ، ص 66 .
( 6 ) - اقسام نسخ :
- نسخ حكم : يعنى آيهاى نازل مىشد و حكمى را بيان مىكرد ، پس از مدتى و با تحقق شرايط ، آيهاى ديگر با حكم جديد نازل مىگشت . اين همان نسخ اصطلاحى است و نزد بسيارى از علماى شيعه و سنت پذيرفته شده است ؛ زيرا احكام قرآن يكباره نازل نمىشد ، اين احكام بر اساس زمينههاى موجود نازل مىشد ، چهبسا حكمى مىآمد و بعدا تكميل مىگشت و يا با -