بدعتهايى چون برداشتن متعه حج و ممنوعيت متعه زنان ، حذف سهم ذوىالقربى و مؤلفةالقلوب به بهانه اينكه اكنون اسلام هراسى از دشمن ندارد ، از خطاهاى عمده او بود . او « كعب بن ماتع حميرى » معروف به « كعبالأحبار » كه از علماء يهود بود و مسلمان شده بود به دربار خود خواند و زبان او را براى ورود اسرائيليات به قرآن و بهعنوان تفسير آن باز گذاشت و اين درحالى بود كه دستور داده بود احاديث پيامبر صلى الله عليه و آله نقل نشود .
از سوى ديگر بىكفايتى در مصرف غنايم بسيار زياد به دست آمده در جنگها و مخصوصاً آنچه در جنگ با ايران بدست آمد ، روحيّهء زهد و تقوى را در بين مسلمين از بين برد و رفاه و خوشگذرانى جاى آن را گرفت . وقتى غنايم جنگ دوم ايران و اسلام كه در نهاوند واقع شده بود « 1 » ، وارد مدينه شد ، عمر بن خطاب به آنها نگريست و گريست ، گفتند : چرا گريه مىكنى ؟ گفت : خداوند اين فتح را نصيب پيامبر نكرد ، چون خير او را مىخواست ، و نصيب من كرد و پيداست اراده شرى به من دارد ، اين ثروت به زودى مردم را مىفريبد .
حكومت يازده سال و يازده ماهه عثمان بدترين ضربهها را برپيكر سنّت پيامبر وارد ساخت ، رعايت نكردن حدود الهى ، تعطيل شدن حدود و تعزيرات ، برگرداندن مروان بن حكم كه تبعيد شده رسول خدا بود ، نصب ولاة فاسق و دفاع از آنان ، به مسند نشاندن بنىاميّه در كليه امور مملكتى ، هتك حرمت اصحاب پيامبر چون على عليه السلام ، عمار ، مقداد ، ابوذر رحمةاللَّه عليهم ، و تاراج بيتالمال ، از جمله اعمال زشت خليفه سوّم مىباشد .
هامش
( 1 ) - جنگ اول در سال 14 هجرى در قادسيه رخ داد . فرمانده ايران در اين جنگ ، « رستمفرخزاد » و فرمانده مسلمانان « سعد وقاص » بود . جنگ دوّم در سال 18 هجرى در نهاوند و فرمانده ايران « فيروزان » و فرمانده مسلمانان « نعمان بن مقرّن » بود .