كنى و يا عمل نيكى كه بايد انجام دهى ، چرا خود را در حجاب قرار مىدهى ؟ و يا كسى هستى بخيل و تنگنظر در اين صورت مردم تا تو را ببينند از عطاء تو نوميد مىشوند و اميد بخشش از تو را از دست مىدهند . با اينكه رفع اكثر حاجتها و نيازهاى مردم همانند شكايت از ستمى و يا درخواست داورى براى تو چندان سختى نداشته و مشكلهاى نمىآفريند .
آن حضرت وقتى سپاه خود را به سوى شام گسيل داشتند ، به تمام فرمانداران و كارگزاران مناطقى كه سپاه عبور مىكند نوشتند :
من به سپاهيانم فرمان دادهام كه به احدى ستم نكنند و براى مردم ايجاد ناراحتى و مشكلات ننماييد هركس از آنها فرمان مرا اجرا نكرد و به كسى ستم روا داشت كيفرش كنيد .
و در نهايت مىفرمايند : من خودم از پى سپاه خواهم آمد لذا اگر به شما ستمى رواداشتند ، شكايتهاى خود را مستقيماً به من بدهيد .
« وَأَنَا بَيْنَ أَظْهُرِ الْجَيْشِ ، فَارْفَعُوا إِلَيَّ مَظَالِمَكُمْ ، وَمَا عَرَاكُمْ مِمَّا يَغْلِبُكُمْ مِنْ أَمْرِهِمْ ، وَمَا لَا تُطِيقُونَ دَفْعَهُ إِلَّا بِاللَّهِ وَبِي ، فَأَنَا أُغَيِّرُهُ بِمَعُونَةِ اللَّهِ ، إِنْ شَاءَ اللَّهُ » . « 1 »
من خودم پشت سر سپاه در حركتم ، شكاياتتان را نزد خودم آوريد و در مواردى كه آنها به شما ستم كرده و چيره شدهاند و شما قدرت دفع آن را جز با كمك خداوند و من نداريد ، به خودم رجوع كنيد ، من به يارى خداوند و خواست او ستم را تغيير مىدهم .
آنچه موجب مىشود حاكمان خود را از جامعه مخفى كنند مىتوان در موارد ذيل خلاصه نمود :
1 - انجام كارهاى اساسىتر
برخى چنين مىپندارند ارتباط با مردم و رفع حوائج جزئى آنها مانع انجام كارهاى اساسىشان مىشود ، اين عده اهميّت ارتباط مستقيم را فقط در رفع
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه ، نامه 60 .