0 نمىرود و با ايشان مطالب را خوب دريافت مىكنند . البته مطالب مثل بذرى كه افشانده مىشود مىماند ، همانطور كه بذرها اگر در جاى مستعدى واقع بشوند ، زود رشد مىكنند و ثمر و ميوه مىدهند و براى جامعه نافع است و اگر مكان نامناسب باشد ، رشد نمىكنند و از بين مىروند يا كم رشد مىكنند . مطالب هم در افكار همين طور است . وقتى كه به افكار وارد مىشود ، گاهى كه فكر و استعداد خيلى قوى باشد ، مطلب را زود درك مىكند و آن مطلب رشد كرده و شاخه و برگ پيدا مىكند و مثمر ثمر واقع مىشود . اگر مثل افكار مرحوم مطهرى باشد ، مطالب اين جور مىشود كه ايشان مطلب را خوب درك مىكردند .
اطراف و جوانب مطلب را رشد مىدادند . به هر حال ، ايشان يك چنين استعداد و حالتى داشت و چون مطالب اسلامى متنوع است و از مسائل در ابعاد گوناگون صحبت كرده است ، يكى از شاخههاى اسلامى مثلًا شاخهء اعتقادات است ، اعتقادات گويا شجرهاى است به نام شجرهء توحيد ، و اين شجره شاخه دارد . عدل از شاخههاى توحيد است و رسالت و امامت و معاد و امثالهم از آن شاخه است كه اينها شاخههاى اصول اسلامى و از اعتقادات اسلامى است . البته اينها خودش شاخههاى زيادى ديگرى دارد و اعتقادات اسلامى بسيار عميق است و افكارى كه در اين اعتقادات وارد مىشود مختلف است . گاهى استعداد قوى است و مطالب را خوب درك مىكند و خوب مىپروراند و خوب هم مىتواند بيان و تحقيق كند تا به حقيقت مطلب برسد و اسلام را ، يا اين بعد اسلام را بهتر درك كند ؛ مثلًا از شاخهء توحيد ، عدل در تكوين و در تشريع است و از شاخههاى ديگرش ، شاخه رسالت ، بحثى در عصمت و معجزات و همچنين بحثى در هدف انبيا و بحثى در خلافت هست . از شاخهء معاد بحث برزخ ، شفاعت و بحث بهشت و جهنم است و امثال اينها . اينها عقايد و اعتقادات اسلامى است .
و يكى از تخصصها و امتيازات مرحوم مطهرى نيز همين بود . به طورى كه بنده در مطالعاتم از كتابهاى ايشان فراوان يافتهام كه ايشان در اين قسمتها نيز
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 329
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٢٩