مىخواهم به برادران و خواهران بشارت بدهم كه اين آيه چه كسانى را مىخواهد بيان كند . مردى ايستاد و از رسول گرامى پرسيد يا رسول اللَّه ، اين ملتى كه در آينده خواهد آمد و آنها رابطه الهيشان ( حب ) است ، رابطه آنها با مؤمنين تواضع است و رابطهشان با كفار تكبر و طغيان است ، آنان چه كسانى هستند تا بروم كفشهاى آنها را جفت كنم ( اين جمله را بنده مىگويم . آنها چه كسانى هستند كه چنين سعادتى را دارند ) ؟ سلمان فارسى حاضر در جلسه بود . حضرت دست بر دوش سلمان گذاشت ، فرمود : « هذا و ذووه » ؛ اين آدم و ياران و هم ميهنان اين . آنان كه در آينده خواهد آفريد ، از اينها هستند . و اين به حمد اللَّه منطبق به برادران و خواهران ايرانى و اسلامى است .
پس يكى از بهترين صفتها - كه خداوند تعريفش مىكند - تواضع است : « أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ » . تواضع صفت روحى است ، تواضع صفت روانى انسان است . و اين را شما توجه داريد تا صفات روانى در خارج پياده نشود ، ثمر بخش نيست ، تا صفتهاى روانى بروز و تجلى پيدا نكند ، نفع نمىبخشد . شناور بسيار قوى در مسجد ، خانه و خيابان نمىتواند مهارت خود را در شنا اثبات كند ؛ زيرا نه استخرى است ، نه درياچهاى است تا بتواند شناورى خودش را اثبات كند . آن گاه اين صفت در او تجلى پيدا مىكند كه دريايى باشد و بفهمند كه اين انسان صفتى دارد و آن صفت شناورى اوست .
بنا بر اين ، صفت تواضع و صفت سخاوت ، صفت شجاعت و همه اينها از اوصافى است كه بايد بروز كند ، بايد ظهور پيدا كند و عمده اثر براى ظهور و بروزش است . جملهاى از امام صادق عليه السلام در اينجا نقل شده كه روشنگر اين هدف است .
چگونه مىشود تواضع يك انسانى ظهور كند ؟ مثال بسيار زياد است ، اما مثالى كه امام ششم عليه السلام فرمود ، از اين نيرو و صفت باطنى ( تواضع ) اين آثار بايد پيدا بشود تا اين صفت ، صفت كمال باشد . چند تا مثال مىزند . شايد محل ابتلاى همه برادران و خواهران باشد ، فرمود : « أَنْ تَرْضَى بِالْمَجْلِسِ دُونَ الْمَجْلِسِ » . آيا مىخواهى بفهمى كه اين صفت زيبا را دارى يا نه ؟ آيا آيينهاى از امام صادق عليه السلام به دستت بدهم كه جمال
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 259
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٥٩