خداى بزرگ در زمان نزول قرآن به زبان مبارك پيامبر صلى الله عليه و آله بر مؤمنان چنين مىفرمايد : مؤمنان اگر چنان كه شما راه استقامت در دين را نپيماييد و اگر انحرافى بر شما از بعد فكرى ، از بعد اخلاقى و عملى پيدا شود و شما اين برنامه آسمانى مرا نپذيريد ، به زودى من عدهاى را در ما بعد زمان موجود خواهم كرد . خداوند عدهاى را خواهد آفريد كه آنان داراى اين صفات باشند . دو صفت عظيم در اينجا بيان شده است : اينان كه بعداً خلق خواهند شد در رابطه با اللَّهشان اين صفت را دارند : « يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ » ؛ خدا آنها را دوست خواهد داشت و آنان دوستدار اللَّه خواهند بود . چه صفتى بالاتر از اين و چه سعادتى كاملتر از اين كه خدا ملتى را دوست داشته باشد و آن ملت اللَّه را دوست داشته باشند . و چه ايمانى كاملتر از حب اللَّه و چه مقامى والاتر از حب اللَّه ، چه نعمتى براى انسان پر ارزشتر از حب اللَّه و چه گروهى برتر از محبين اللَّه .
اگر شما مؤمنين عصر نزول قرآن با اين برنامه ما موافقت نكرده و پياده نكنيد ، ما عدهاى را خواهيم آورد كه يك صفتشان اين است : « حُبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ » . صفت ديگرشان در رابطه با خلق است و اين عظيمترين صفت آنها خواهد بود كه : « أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ » ؛ آنها صفت زيباى تواضع دارند و صفت زيباى ديگرى را به نام تكبر دارند . هم تواضعشان جمال و كمال است و هم تكبرشان جمال و كمال است . اما چون در برابر مؤمنين متواضعاند « أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ » در مقابل مؤمنين اذلهاند ( اذله جمع ذليل نيست ، جمع ذلول است ) رام و متواضع در مقابل مؤمنين . خدا به آنها مىفرمايد : در عصرهاى آينده مؤمنينى را خواهم آفريد كه اين صفت را داشته باشند :
در برابر مؤمنين متواضع در برابر طغيان گران كفار و دشمنان دين و هدف ، متكبر .
« أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ » ؛ در مقابل مؤمنين خاضعاند ، در مقابل برادران دينى خاشعاند . مقامشان هر چه بالاتر برود ، تواضعشان بيشتر مىشود . اين تواضع عبادت است ؛ چنان كه گفتيم در جلسات قبل ، آن تكبر هم نيز عبادت است . پس خدا به آنها مىگويد : آى مؤمنين عصر نزول قرآن ، اگر شما متواضع نباشيد ، ما يك عده را خواهيم آورد كه متواضع خواهند بود .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 258
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٥٨