براى يكديگر پيش آمدى را كه اتفاق افتاده ، اظهار كنيد ؛ آن هم نه آن گونه كه اوقات تلخى بياورد . « وَ عَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ » مىگويد بايد با هم ديگر با كمال ملاطفت و خوش اخلاقى و تحمل رفتار كنند و صميمانه يك زندگى شيرينى را انجام دهند ؛ زيرا اينها مىخواهند هميشه با هم زندگى كنند و از هم ديگر گذشت داشته باشند . اگر يكى اشتباه كرد و حرفى را زد ، آن ديگرى به او نپرد تا - ان شاء اللَّه - زندگى شيرينى را داشته باشند .
جملهاى را پرسيدند كه در آخر به دوستان عرض مىكنم . پيغمبر گرامى صلى الله عليه و آله قبل از نبوتش چه دينى داشته است ؟ من اين جمله را مقدمتاً براى هدفى عرض مىكنم . در بارهء پيغمبر گرامى صلى الله عليه و آله علما اقوالشان مختلف است . من فقط رأى و قول علما را نقل مىكنم .
يك عده مىگويند پيغمبر گرامى صلى الله عليه و آله قبل از چهل سال ( قبل از اين كه جبرئيل برايش بيايد و قرآن و احكام و دين برايش بياورد ) بر طبق آنچه عقل خودش اقتضا مىكرد ، عمل مىنمود . و او عقل كل است ، گناهان را بر طبق عقلش درك مىكرد و كارهاى زشت و خير را درك مىكرد و بر طبق آن ادراك كلى و عزمى كه داشت عمل مىكرد .
يك عده از علما گفتهاند پيغمبر گرامى صلى الله عليه و آله قبل از نبوت به دين حضرت ابراهيم عليه السلام عمل مىكرد ؛ زيرا كه دين حضرت ابراهيم عليه السلام تا زمان پيغمبر صلى الله عليه و آله در حجاز و مكه مانده بود و دين موسى عليه السلام و عيسى عليه السلام در اردن و فلسطين و آن حدودها بوده و به مكه زياد نرفته بود . و پيغمبر گرامى صلى الله عليه و آله بر طبق دين حضرت ابراهيم - كه قرآن هم مىگويد : « وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفاً » « 1 » - عمل مىكرد .
عدهء سوم از علما مىگويند پيغمبر گرامى صلى الله عليه و آله به دين حضرت عيسى عليه السلام عمل مىكرد ؛ زيرا آخرين دين قبل از اسلام دين حضرت عيسى عليه السلام است . يكى از اين مطالب هست و هر كدامش را انسان بگويد ، اشكال ندارد .
هامش
( 1 ) سورهء نساء ، آيهء 125 .