اينجا پس جزء فرشتگان نيست و خلقتش جداست ؛ منتهى ابليس كه ابو الشياطين است ، در ميان فرشتهها بوده و امتحان دارد و بيرون شد . چهار طايفه است خلاصه : انسانها ، فرشتهها ، شياطين و اجنه ، و شيطان از ملك نيست .
بهشت و جهنم كجاست ؟
* بهشت و جهنم برزخ در همين دنياست . هم بهشت آن اينجاست و هم جهنم آن ، اما بهشت عالم آخرت در جاى ديگر است و جايش را هم نمىدانيم كجاست الان .
روايت دارد شيخ صدوق هم مىگويد :
اعتقادنا فى الجنّة و النّار أنّهما مخلوقتان . « 1 »
عقيدهء ما در بارهء بهشت و جهنم اصلى - كه بعد از قيامت آنجا ان شاء اللَّه به بهشتش مىرويم آنجا - اين است كه هست و الان هم موجود است ، اما در دنيا نيست ؛ جاى ديگر است ؛ حالا كجاست ، من نمىدانم ؛ جايش را هم نمىتوانيم بفهميم .
هامش
( 1 ) اعتقادات الإماميه ( للصدوق ) ، ص 79 .