اقسام حب
تقسيمات و انواع مختلف حب در رابطه با متعلق آن است ؛ بدين معنا كه بعضى از اقسام حب ، نيكو و زيبا و از صفات كمال و پر ارج انسانى است و برخى نازيبا و زشت و بىارزش و از صفات رذيله است . اين تفاوت براى اين است كه متعلق آن چه باشد و انسان به چه چيز علاقهمند و دلباخته شود ؛ به موجودى شريف و مقدس و زيبا و دوست داشتنى ، و يا به موجودى پليد و بىارزش . از اين راه ، اقسام دوستى و مراتب و درجات آن روشن مىشود .
از بهترين اقسام و زيباترين انواع آن ، حب اللَّه و دوستى با خداوند تعالى است كه افضل افراد و پر ارجترين آنهاست ، و اصولًا ميزان كمال و فضيلت و شرافت روحى انسان اين قسم است ، و هدف اصلى و اصيل تمام انبياى الهى و پيروان راستين آنان ، تحصيل اين كمال و تعليم اين كمال بوده است . دوستان حق را در اين صفت ، مقاماتى متعدد و درجايت مختلف است . در راس قافله بشرى انبياى عظام قرار گرفته و آنان همگى دوستان و علاقهمندان و محبان اللَّه و دلباختگان ذات اقدس او بودهاند و گويا همه عقايد دينى و اصول اعتقادات در محتواى اين كلمه خلاصه مىشود و جملهاى كه در اول سخن منقول آمد ، اشاره به همين است :
وَ هَلِ الْإِيمَانُ إِلَّا الْحُبُّ وَ الْبُغْض ؛
آيا ايمان چيزى غير از دوستى و دشمنى است ؟
يعنى حب اللَّه و دوستان او و بغض شيطان و پيروان او . در سخنان معصومين آمده است :
مَنْ أَحَبَّ اللَّهَ وَ أَبْغَضَ عَدُوَّهُ لَمْ يُبْغِضْهُ لِوَتْرٍ وَتَرَهُ فِى الدُّنْيَا ثُمَّ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِمِثْلِ زَبَدِ الْبَحْرِ ذُنُوباً كَفَّرَهَا اللَّهُ لَه ؛
كسى كه خدا را دوست دارد و دشمن او را - نه به خاطر امور مربوط به دنيا -