ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ * ثُمَّ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ * ثُمَّ إِذَا شَاءَ أَنْشَرَهُ * كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ » ؛
اين كتاب آدم ساز و كارخانه توليد انسان در بارهء انسان كفور و بى توجه به حقايق چنين مىفرمايد :
كشته باد اين انسان كه چه قدر كفران نعمت مىكند ، وى نمىداند كه خدايش او را از چه آفريده او را از نطفه متعفن آفريده و در آفرينش وى اندازهگيرى نموده و سپس راه و رسم زندگى را به وى آموخته و بعد از آن او را ميرانده و در محوطه قبرش جاى داده و سپس هنگامى كه اراده كند ، او را از قبر بيرون خواهد آورد ! ( كلا ) چنين نيست كه او مىپندارد كه عمل به وظيفه نموده و از عهده تكاليف خويش بيرون آمده ، تا هنوز اين موجود اوامر حق را چنان كه شايد انجام نداده است !
آرى ، ماها خود كارى نكردهايم و هر چه كردهايم ، به توفيق و تأييد و يارى و الطاف حضرتش انجام دادهايم . و همه بشر رهين منن او و در گروه الطاف او هستند . اميد آن كه قدرى در عجز و ناتوانى و ضعف و نياز همه جانبهء خويش فكر كنيم و سپس در حيطه و قدرت و تصرف و سلطه و كمك و توفيق الهى در بارهء خود تأمل نماييم تا روشن شود كه ما هيچ نيستيم و او همه چيز است ، و اگر در اين قسمت درست فكر كنيم ، خواهيم ديد كلام امام صادق عليه السلام كه فرمود : كسى كه به عمل خويش و به خود خويش ، خوش و معجب باشد ، احمق و نادان است . كلام امام است .
خداوند توفيق درك معارف اسلامى و انسانى و پياده كردن آن را به همه ماها عنايت فرمايد ؛ ان شاء اللَّه !
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 576
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٧٦