كه يكى از صفات رذيله است - در مرحلهء ظهور و عمل گاهى سبب كفر و گاهى موجب فسق است . به عبارت ديگر ، اگر كبر در مرحله ظهور موجب مخالفت و نپذيرفتن خدا و دستورات واجبه و رسالت و اصول اعتقادات شود موجب كفر است و اگر در تكبر بربندگان خدا تجلى كند گناه و موجب فسق است .
موارد تكبر
موارد تكبر در مقابل مردم و مثالهاى آن فراوان است . انسان اگر خود را در برابر بندگان خدا بزرگ ببيند و ديگران را كوچك شمارد ، ممكن است كبر او در مثالهاى زير بارز شود :
انسانى كه از پذيرش راهنمايى و خيرانديشى ديگران سر باز زند و زير بار ضوابط و مقرراتى كه جامعه بر عهده او گذارده نرود ، گرچه صلاح و خير او در آنها باشد .
انسانى كه در جست و جوى تفوق و برترى ديگران را بايد گويى تحقير نمايد و از اين كه خود را با مردم در يك رديف ببيند رنج مىبرد و در مواردى كه تقدم و تأخرى در كار باشد ؛ مانند وارد شدن در مكانى يا نشستن در مجلسى ، سعى مىنمايد مقدم و بالاتر از ديگران قرار گيرد و از اين كه از ديگران عقب بماند و يا در مكان پايينتر بنشيند احساس سنگينى و ناراحتى نمايد .
انسانى كه همواره انتظار دارد ديگران به او سلام كنند و خود در سلام پيشى نمىگيرد .
انسانى كه هر گاه مىخواهد ديگران را موعظه نمايد ، با درشتى و تندى سخن مىگويد . و آن گاه كه ديگرى او را اندرز گويد ، خوشايندش نيست و در دل مىگويد تو كه هستى كه مرا موعظه مىكنى . و اگر كسى سخن او را رد كند ، ناراحت مىشود و اگر سخن حقى را بشنود ، تسليم شدن در برابر آن برايش سنگين است و . . .
موارد مذكوره و امثال آن - كه در برخى موارد آن ممكن است گناه نباشد ، ولى در اكثر موارد گناه و موجب فسق مىشود - حكايت از وجود صفت كبر در درون چنين انسانى دارد . و از اين آثار و امثال آن مىتوان به وجود اين صفت در درون يك انسان پى برد .