حصول يا تقويت صفتهاى روانى مىشوند . بنا بر اين ، اگر هم گاهى در علم اخلاق به اين مناسبت از افعال و حرمت و وجوب آنها بحث مىشود يك بحث اصلى نيست .
بعد از مقدماتى كه در اينجا بيان كرديم ، بحث اخلاق را آغاز مىكنيم ؛ گرچه شايد در آينده مقدمات ديگرى را در خلال بحث اخلاق بيان نماييم كه هنگام تدوين مجموع اين مباحث - كه ان شاء اللَّه به صورت كتاب در خواهد آمد - آنها را به مقدماتى كه بيان كرديم ، ضميمه خواهيم كرد .
تكبر
يكى از صفاتى كه در انسان وجود دارد ، صفت كبر است كه از صفات رذيله محسوب مىشود . صفت كبر گاهى ممكن است كه از شاخههاى قوه غضبيه باشد و از آن نشأت بگيرد و در اين صورت انگيزه تكبر آن است كه انسان مىخواهد بر ديگران مسلط و غالب شود و آنان را تحت كنترل خود قرار دهد .
و گاهى صفت كبر از قوه بهيميه نشأت مىگيرد و انسان از خوف اين كه منافع خود را از دست بدهد از زير بار حق شانه خالى مىكند . و در هر صورت ، كبر عبارت از خود بزرگ ديدن است و اين يكى از رذايل اخلاقى است .
در رابطهء با اين صفت ، قرآن مجيد سه گونه تعبير دارد :
1 . كبر ، 2 . تكبر ، 3 . استكبار .
كبر ، عبارت از ذات همان صفتى است كه در نفس انسان وجود دارد و منشأ پديد آمدن افعالى در اين رابطه مىشود و افعالى كه از اين صفت نشأت مىگيرد ، تكبر يا استكبار ناميده مىشود . بنا بر اين ، تجلى و ظهور آن صفت درونى تكبر يا استكبار است .
تكبر از باب تفعل و استكبار از باب استفعال است كه تكبر مرتبه اول و استكبار مرحله بالاتر تجلى و ظهور كبر است .
قبح صفت كبر نسبى است ؛ به اين معنا كه قبح اين صفت و بروز آن نسبت به