موارد ، متفاوت است ؛ چرا كه گاهى تكبر در برابر انسانهاى معمولى است و گاهى تكبر و استكبار در مقابل فرستادگان خدا و پيامبران است و گاهى در برابر پروردگار عالميان . پس همه اين موارد كبر است و بروز آن تكبر و استكبار است ؛ منتها كبر و تكبر و استكبار در برابر انسانها قبيح و نسبت به انبيا و دوستان خدا داراى قبح بيشترى و نسبت به « اللَّه » داراى قبحى عظيم است .
تمام يا اغلب مواردى كه خداوند متعال در قرآن كريم از كبر و تكبر و استكبار نكوهش فرموده است و براى آن وعد و وعيدهايى داده است ، مربوط به كبر و تكبر در مقابل خدا و اولياى خداست .
آيهاى كه كبر را به عنوان يك صفت بيان داشته است ، آيه 56 سورهء غافر است :
« إِنْ فِى صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ » ؛
در سينههاى آنان چيزى جز كبر نيست .
در اين آيه تصريح شده است كه كبر به عنوان يك صفت در قلب و روان آنهاست .
بنا بر اين ، از اين صفت به عنوان كبر در قرآن ياد شده است .
همچنين در آيات شريفه قرآن مىبينيم نوعاً تكبر و استكبار در مقابل خدا و رسول ، خدا و انبيا استعمال شده است ؛ مثلًا در آيه 35 سوره صافات مىفرمايد :
« إِنَّهُمْ كَانُوا إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ » .
در بارهء كفارى كه در عالم قيامت مورد سرزنش و توبيخ قرار مىگيرند ، مىفرمايد :
« آنان كسانى هستند كه وقتى در دنيا كلمه توحيد به آنها عرضه شده و دعوت به توحيد مىشدند استكبار مىورزيدند » . و همان كبر درونىشان به ظهور مىپيوست و از قبول حق امتناع مىكردند .
آيهء 60 سورهء غافر مىفرمايد :
« إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ » .
همانا كسانى كه از عبادت ( خضوع در برابر من ) استكبار مىورزند ، ذليلانه وارد دوزخ مىشوند .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 508
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٠٨