43 . اخلاق در اسلام
تواضع
در بحث گذشته ، بعد از اتمام برخى از امور كليات مربوط به علم اخلاق مطالبى در بارهء صفت كبر بيان شد و اكنون مناسب است صفتى كه مقابل صفت كبر است و به نام تواضع ناميده مىشود ، مورد بحث قرار گيرد .
تواضع واژهاى است كه از « وضع » مشتق شده است . و وضع به معناى نهادن و تنزل دادن است . و تواضع - كه باب تفاعل همين واژه است - به معناى كوشيدن و سعى نمودن در اين است كه انسان خود را در برابر « اللَّه » و در برابر خلق پايين و ناچيز حساب كرده ، خودبينى و خود بزرگ بينى نداشته باشد .
انسان در طبيعت خود همواره خويشتن را از ديگران برتر و بالاتر مىبيند و اين از صفات سبعى انسان است كه بايد با سعى و كوشش اين صفت پليد را زايل و به جاى آن صفت زيباى تواضع را تحصيل نمايد و چنين كارى در سايه عمل به آداب الهى و تخلق به اخلاق اسلامى انجام مىگيرد ؛ چنان كه همه صفات روحى همين گونه است ؛ چرا كه زايل كردن يك صفت از روح و سپس جايگزين نمودن صفت ديگرى در آن ، نياز به زحمات فراوان دارد و اصولًا معناى مجاهده همين است كه انسان پليدىها را از روان خود پاك و آن گاه آن را به زيبايى و جمال صفات خوب آرايش دهد .