به هر حال ، صفت تواضع و فروتنى در مقابل صفت كبر است . و همان گونه كه در گذشته اشاره شد ، صفت كبر از صفات سبعى است و انسان متواضع توانسته است خود را از سبعيت و درندگى برهاند و خود را به صفت زيباى انسانى درآورد .
اقسام تواضع
تواضع بر دو گونه است : يكى ، تواضع و فروتنى در برابر « اللَّه » و انبيا ، و ديگرى ، تواضع و فروتنى در برابر مردم و بندگان خدا ؛ همچنان كه در مورد تكبر نيز به همين گونه تقسيم گرديد .
تواضع در برابر خدا
تواضع در برابر اللَّه يكى از مهمترين صفات انسان است و بر هر انسانى واجب است كه در پيشگاه پروردگار خاضع و عقايد آسمانى و احكام الهى را پذيرا باشد .
تواضع در پيشگاه خداوند تعالى لازمهاش اين است كه احكام او را بپذيرد و به دستورات او گردن نهد . و كمال و وارستگى انسان در همين است . و اصولًا هدف انبياى عظام عليهم السلام و دعوت آنان در دو مطلب خلاصه مىشود : يكى تواضع و خضوع در پيشگاه « اللَّه » و ديگرى تكبر و طغيان در برابر طاغوتها . بنا بر اين ، تواضع در برابر خداوند مهمترين صفت از اوصاف انسان و انگيزه دعوت و بعثت انبيا عليهم السلام است .
در روايت آمده است كه خداوند تعالى به حضرت موسى خطاب فرمود كه آيا مىدانى چرا از ميان همه مردم تو را براى وحى برگزيدم و با تو سخن گفتم و تو را به كوه طور دعوت نمودم و به وسيلهء تو تورات را بر مردم ارسال داشتم ؟ عرضه داشت :
نه پروردگارا نمىدانم . خداوند فرمود : اين همه بدان جهت است كه تو را از همه مردم در پيشگاه خود و در برابر معبودت خاضعتر يافتم . و نتيجه اين تواضع ، اين شد كه تو را بر ديگران برترى بخشم .
نتيجهء فروتنى بزرگى است . نتيجه تواضع در پيشگاه « اللَّه » اين است كه خداوند انسان را در ميان مردم و حتى فرشتگان عظمت مىدهد . پس تواضع در پيشگاه خداوند از مهمترين صفات انسانى است .