42 . اخلاق در اسلام
امر دوازدهم : صفات متعلق احكام نيستند
در علم اخلاق از واجب و حرام بحث نمىشود ؛ زيرا كه وجوب و حرمت مربوط به افعال است ، خواه افعال قلبى باشد ، يا افعال جوارحى و بدنى . و به همين جهت در علم اصول عقايد از حرمت برخى عقيدهها و باورها و وجوب برخى ديگر از عقايد و باورها بحث مىشود و همچنين در علم فقه ، افعال بدنى ، واجب و حرام مورد بحث قرار مىگيرد .
بنا بر اين ، هميشه احكام واجب و احكام محرم و ديگر احكام فقط روى افعال مىرود و افعال است كه متعلق احكام تكليفى و وضعى قرار مىگيرد ؛ اما صفات انسانى متعلق وجوب و حرمت و احكام ديگر قرار نمىگيرد . و به همين جهت ، در باب اخلاق - كه بحث از صفات است - مسأله وجوب و حرمت نيز مورد بحث قرار نمىگيرد .
در همين رابطه در علم اصول بحثى است در بارهء حسن فعلى و حسن فاعلى ، و همچنين قبح فعلى و قبح فاعلى ، مبنى بر اين كه احكام بر حسن و قبح فعلى تعلق مىگيرد ، نه بر حسن و قبح فاعلى . و اين بدان جهت است كه صفات نفسانى ، خود به خود ، نه متعلق وجوب مىشود ، نه متعلق حرمت ؛ مثلًا حسد ، و بخل و . . . همچنين