خوب را در اين دنيا كسب نمايد ، و اخلاق فاضله خود ، يكى از مصاديق سعادت است و طبعاً بحث از ملكات و اخلاق فاضله مربوط به علم اخلاق مىشود ؛ همان گونه كه اخلاق رذيله و صفات ناپسند از مصاديق شقاوت است ( شقاوت به معناى محروميت از سعادتهاست . به همين جهت ممكن است بگوييم سعادت امرى است وجودى ، و شقاوت امرى است عدمى ، يعنى نبود سعادتها ، مساوى با شقاوت است . و ممكن است بگوييم كه شقاوت نيز امرى وجود است ، به معناى داشتن افكار و عقايد فاسد يا اخلاق فاسد و زشت و يا عمل و كردار ناپسند و فاسد ) .
نكتهاى كه در اينجا قابل توجه است ، آن است كه سعادتى داراى اهميت و ارزش است كه مطلق باشد و انسان سعادتمند كسى است كه به سعادت مطلق دست يابد .
سعادت مطلق به اين معناست كه انسان در هر يك از مصاديق سعادت و ابعاد آن به مرحلهاى از كمال برسد كه هيچ گونه تزلزلى و نقصى در آن وجود نداشته باشد ؛ مثلًا فرض كنيد اگر انسان در بعد روان ، صفت فاضله صبر - كه بخشى از سعادت است را داشته باشد - اين صبر به قدرى قوى و نيرومند باشد كه مصايب و ناراحتىها و امتحانها نتواند آن را از بين ببرد .
در بارهء حضرت ايوب عليه السلام نقل شده است كه بعد از آن كه مبتلا به گرفتارى بسيار عظيمى شد و همه نعمتها را خداوند از او گرفت ، همه فرزندانش و اموالش و سلامتى بدنش را از دست داد و حتى او را از محيطش خارج كردند و بالاخره انواع گرفتارىها و مصايب بر او متراكم شد ( طبق تواريخ ) همسرش عرض كرد : دعا كن تا بلكه اين گرفتارىها رفع شود .
حضرت ايوب عليه السلام فرمود : ما چند سال در رفاه و آسايش زندگى كرديم ؟ گفت :
تقريباً هفتاد سال . حضرت ايوب عليه السلام فرمود : بگذار اقلًا همان اندازه - كه در رفاه بوديم - در ناراحتى قرار بگيريم و بعداً شكايت كنيم و در پيشگاه خداوند دعا كنيم و براى رفع مصيبتها گريه و زارى كنيم . اين يك نمونه صبر است كه با آن همه مصايب ، بدون آن كه جزع و فزع نمايد ، اين گونه جواب مىدهد . و اين صبر مطلق است .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 483
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٨٣