و كرى أنهارها ، و عمرها ، فإنّ عليه فيها الصدقة ؛ فإن كانت أرض لرجل قبله ، فغاب عنها و تركها ، فأخربها ، ثمّ جاء بعد يطلبها ، فإنّ الأرض للَّهو لمن عمرها » . « 1 »
امام صادق عليه السلام فرمود : « اگر مردى ، به خرابهء بائرى برسد [ و ] آن را از آن حالت بيرون آورد ؛ جوىهايش را تجديد حفر كند و آباد سازد ، صدقه بر عهدهء وى تعلّق مىگيرد . و اگر زمين ، مال شخصى قبل از او بوده كه غايب شده و رها كرده و به صورت خرابه درآورده ، سپس رسيده ، مطالبه مىكند ، البتّه زمين مال اللَّه و مال كسى است كه آبادش نموده » .
2 . صحيح كابلى از حضرت باقر عليه السلام
في المحياة : « فإن تركها و أخربها ، فأخذها رجل من المسلمين من بعده ، فعمرها و أحياها ، فهو أحقّ بها من الذي تركها » . « 2 »
امام باقر عليه السلام دربارهء زمين محياة فرمود : « اگر او رها كرده و به صورت مخروبه درآورده و مردى از مسلمانها پس از وى آباد و احيا نمود ، البتّه او سزاوارتر از كسى كه رها كرده ، خواهد بود » .
3 . حديث عمر بن يزيد از حضرت صادق عليه السلام :
سُئل عن رجل أخذ أرضاً مواتاً تركها أهلها ، فعمرها ، و كرى أنهارها ، و بنى فيها بيوتاً ، و غرس فيها نخلًا و شجراً ؟ قال عليه السلام : « قال أميرالمؤمنين عليه السلام : من أحيا أرضاً من المؤمنين ، فهي له » . « 3 »
از امام صادق عليه السلام سؤال شد دربارهء زمين مَواتى كه صاحبانش رها كردهاند ، سپس مردى متصرّف شده ، آبادش نموده ، نهرهايش لاىروبى كرده ، چند اطاق در آن ساخته و درخت خرما و ديگر درخت در آن غرس كرده ؟ فرمود : « از على عليه السلام نقل است : هر كس از مؤمنان ، زمين را زنده كرده ، مال او خواهد بود » .
4 . اطلاقات ادلّهاى كه قبلًا گذشت :
« من أحيا أرضاً ميتة ، فهي له » .
5 . خبر يونس از حضرت كاظم عليه السلام :
« إنّ الأرض للَّهجعلها وقفاً على عباده ؛ فمن عطّل أرضاً
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 5 ، ص 279 ، ح 2 ؛ وسائل الشيعه ، ج 25 ، ص 414 ، ح 32245 .
( 2 ) . تهذيب الأحكام ، ج 7 ، ص 152 ، ح 674 ؛ وسائل الشيعه ، ج 25 ، ص 415 ، ح 32246 .
( 3 ) . تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 145 ، ح 404 ؛ وسائل الشيعه ، ج 9 ، ص 549 ، ح 12687 .