دليل مدّعاى فوق ، روايت زير است :
صحيح علىّ بن مهزيار از امام جواد عليه السلام و محمّد بن مسلم از امام باقر عليه السلام كه فرمودند : « خداوند مىتواند به هر شىء از مخلوقات خويش قسم بخورد ؛ ولى بر بندگان او صحيح نيست به غير نام مباركش ، سوگند ياد كنند » . « 1 » ظاهر روايت آن [ است ] كه : قسم فقط بايد به « اللَّه » باشد و نه به غير او ؛ و به هر عبارت و لغتى كه عنوان سوگند به خداوند صادق باشد ، كافى خواهد بود .
ب - برخى از علما بر آناند كه قاضى مىتواند اهل كتاب را - . نصارا و يهود و مجوس - به آنچه كتاب آسمانى خود مىشمرند ، نظير : تورات ، انجيل ، زند پا زند اوستا ، سوگند دهد ؛ و لزومى ندارد به نام « اللَّه » باشد .
دليل اين عدّه ، رواياتى است معتبر و قابل استدلال ؛ لكن مقتضاى اخبارى كه بيشتر و صحيحتر از آنها است ، آن [ است ] كه : سوگند همهء فرق اهل كتاب نيز بايد به اسماى مبارك پروردگار باشد ؛ نظير روايات زير :
1 . صحيح علىّ بن مهزيار گذشته و روايت سومِ آن باب .
2 . صحيح سليمان بن خالد از امام صادق عليه السلام [ كه ] فرمود : « هيچ مرد يهودى و نصرانى و مجوسى را به غير نام مبارك « اللَّه » نمىتوان قسم داد » . « 2 » 3 . « حلبى » نامى از امام صادق عليه السلام دربارهء اهل ملّتها سؤال كرد ، فرمود : « آنها را جز به نام پروردگار ، سوگند ندهيد » . « 3 » ج - حكمى كه در مسئله قبلى گفته شد ، مخصوص اهل كتاب متعهّد به مقرّرات حكومت اسلامى است و نه غير متعهّد از اهل كتاب و نه فرقههاى غير اهل كتاب ؛ چه آن كه آنها از نظر مصونيّت اموال و نفوسشان ، حكم ديگرى دارند كه مشمول همهء
هامش
( 1 ) . « إنّ اللَّه - عزّوجلّ - يقسم من خلقه بما شاء ، و ليس لخَلقه أن يقسموا إلّابه » ؛ الكافي ، ج 7 ، ص 449 ، ح 1 ؛ وسائل الشيعة ، ج 22 ، ص 343 ، ح 28746 .
( 2 ) . « لا يحلف اليهودي و لا النصراني و لا المجوسي به غير اللَّه » ؛ الكافي ، ج 7 ، ص 451 ، ح 4 ؛ وسائل الشيعة ، ج 23 ، ص 266 ، ح 29536 .
( 3 ) . « لا تحلفوهم إلّاباللَّه عزّوجلّ » ؛ الكافي ، ج 7 ، ص 451 ، ح 1 ؛ وسائل الشيعة ، ج 23 ، ص 266 ، ح 29537 .