مخصوص كردنِ قضاوت به رهبر معصوم ، در اين خبر ، روشن است .
3 . امام صادق عليه السلام فرمود :
« فإنّي قد جعلته قاضياً » .
« 1 » اين حديث ، دلالت دارد كه بايد نصبى در بين باشد .
4 . امام صادق عليه السلام فرمود :
« فإنّي قد جعلته عليكم حاكماً » .
« 2 » 5 . على عليه السلام در نهج البلاغه [ در ] قسمتى از فرمان حضرت به مالك اشتر [ فرمود ] :
« ثمّ اختر للحكم بين الناس أفضل رعيّتك » .
« 3 » 6 . روش و سيرهء پيامبر اكرم و امير المؤمنين عليه السلام در ايّام بسط يد بر اين بوده كه قضاتى براى مردم تعيين و ارسال مىداشتند و نصب و عزل آنها به دست خود آن حضرات بوده [ است ] .
تبصرهء 1
در شرط اخير - كه عبارت از لزوم نصب است - فرقى ميان زمان حضور امام و زمان غيبت او همانند زمان ما نيست ، جز اينكه كيفيّت نصب در آن زمان ، بر حسب غالب ، به عنوان نصب خاص بوده ؛ و در اين زمان ، نصب عام است ، چنانچه روايت ابى خديجه و عمر بن حنظله و غيره ، دلالت دارد .
تبصرهء 2
در كتب فقهى علماى اسلام ، نوع ديگرى از قاضى مذكور شده كه مشروط به نصب امام نيست و آن قاضى تحكيم است ؛ يعنى قاضىاى كه طرفين مخاصمه به رضايت خود ، او را براى فصل نزاعشان انتخاب مىكنند . در اين قسم ، همهء شرايط قاضى جز مسئلهء نصب ، بايد ملحوظ باشد و امتياز او از قاضى منصوب در امور زير است :
الف ) انتخاب و نفوذ قضاوت او به سبب اختيار و رضايت طرفين مخاصمه است ،
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 7 ، ص 412 ، ح 4 ؛ وسائل الشيعة ، ج 27 ، ص 14 ، ح 33083 .
( 2 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 67 ، ح 10 ؛ وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 34 ، ح 51 .
( 3 ) . نهج البلاغة ، ج 3 ، ص 94 ، نامهء 53 ؛ وسائل الشيعة ، ج 27 ، ص 159 ، ح 33481 .