وارده از معصومين عليهم السلام به دست ما رسيده است ؛ و آنها عبارتاند از اصحاب پيغمبر گرامى و ائمّهء هُدا عليهم السلام كه از اوّل زمان بعثت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله - كه ده سال قبل از هجرت است - تا سال 260 ق كه اوّل زمان غيبت امام عصر عليه السلام است ، به حضور پيغمبر عظيم و امامان رسيده ، احكام دين را فرا گرفتهاند .
و همچنين افراد طبقات بعد از آنها كه هر طبقهاى ، از طبقهء قبل از خود ، اخذ حديث كرده ، به طبقهء بعدى تحويل داده ، تا منتهى شده به زمان صاحبان كُتب اربعه و جوامع ثانويّه ، يعنى آن زمانى كه اغلب اخبار و احاديث ، در ميان چهار كتاب مهمّ شيعه به نام « كُتب اربعه » مندرج گرديده [ است ] .
و شمارهء افراد رُوات مزبور در حدود 13 هزار مىباشد ، چنانچه شمارهء اخبارى كه به وسيلهء آنها در كتب مختلفه و سپس در كتاب وسائل الشيعه كه جامعترين و مهمترين كتاب احاديث شيعهء اماميّه است ، در حدود 37 هزار حديث مىباشد .
بنابراين ، كسى كه بخواهد مقدارى معتدٌّ بِه از احكام مذهبى خود را با اجتهاد و استنباط خود تحصيل كند ، بايد آشنايى به حالات غالب آن رجال و رُوات پيدا كرده ، چندين كتاب رجال را كه در شرح حال و امتيازات و خصوصيّات آنها نوشته شده ببيند و صحّت و سُقم غالب آن روايات را به دست آورد ، تا زمينهء استنباط احكام ، براى وى فراهم شود و با انضمام باقى شرايط ، به هدف استنباط ، نايل آيد .
پنجم : تحصيل علم تفسير در حدودى كه آيات مربوط به احكام را بلد شده ، لغات و مطالب و معانى مربوط را بفهمد .
ششم : تحصيل علم حديث ؛ يعنى تتبّع و تحقيق در اخبار واصله و احراز قابليّت روايت براى استدلال و استنباط و تحصيل شرايط استدلال و رفع مزاحمات و معارضات ، به طورى كه در مقام استخراج هر حكمى ، علاوه بر اينكه اخبار مربوط آن باب را بايد ملاحظه كرده ، شرايط و موانع را بررسى كند ، لازم است از اخبار ابواب ديگر نيز تا حدّى مطّلع شود تا اطمينان و وثوق از حصول شرايط ، پيدا كند .
نوشتارهاى فقهى (فارسى) — صفحة 221
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٢١