آگاهى از اعمال
اعمالي كه از انسان صادر مىگردد ، گاه اعمال بدني وعضوى است وگاه كارهاى فكرى وتصورات وتصديقات قلبي مىباشد كه شامل اعتقادت انسان نيز مىشود ، وشك وگمان ويقين نيز از اين جمله است . در سوره غافر مىفرمايد :
يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِى الصُّدُورُ ؛ « 1 » خداوند به نگاه خيانتآميز چشمها وآنچه در دلها پنهان است داناست .
خداوند در قيامت انسان را از آنچه عمل نمود ، آگاه ومطلع مىسازد وسپس مرحله كيفر ومجازات اعمال فرا مىرسد ، مطلع ساختن بر اعمال غير از مجازات اعمال است .
خداوند در يكى از مواقف پنجاهگانه محشر انسانها را بر اعمالشان واقف وآگاه مىسازد . در اين رابطه در سورهء مباركه « زلزال » مىخوانيم :
فَمَن يعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيرًا يرَهُ وَمَن يعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يرَهُ ؛
هر كس به اندازه مثقالى كار خير ويا شر از أو سر زده باشد ، آن را خواهد ديد .
« يرَه » يعنى در نامه اعمالش مىخواند ومىبيند كه چه اعمالي را انجام داده است .
پس از آن ، در موقف مجازات چه بسا ممكن است اعتقاد درست باشد ومسأله شرك وكفر ونفاق در كار نباشد وبه وسيله شفاعت بخشيده شود وممكن است مستحق كيفر بوده ومجازات گردد .
البتة مسأله شفاعت هم حساب ومعيارى دارد وچنين نيست كه هر كس مشمول آن گردد . لذا در قرآن كريم چنين بيان شده است :
وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى . « 2 » امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
اين جمله « لمن ارتضى » اميدواركننده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . سورهء غافر ، آيهء 19 .
( 2 ) . سورهء أنبيا ، آيهء 28 .
( 3 ) . شبيه اين مضمون در الهداية الكبرى ، ص 429 ؛ بحار الأنوار ، ج 53 ، ص 33 آمده است .