بايد اين نكته را توجه دهيم كه گاهى ذهن انساني كوتاه است وخيال مىكند مراد از اين كه انسان بايد زكات دهد ، فقط همين است كه كشاورزان از جو ، گندم ، خرما وكشمش ودامداران از شتر ، گاو وگوسفند ومالداران وصاحبان ثروت نقدي از طلا ونقره مقدارى را به عنوان زكات بپردازند وزكات تنها بر اينهاست . در اينجا بايد دقت شود كه آية نمىگويد از چه زكات بدهيد ؟ زكات واجب داريم وزكاتهاى ديگر .
در سومين آية از سورهء بقره مىخوانيم :
وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ؛
از آنچه به آنها دادهايم ، انفاق مىكنند وزكات مىدهند .
پس تمام نيروهاى انساني - كه نعم الهى است - زكات دارد . در روايت است :
زكاة العلم نشره ؛ « 1 »
زكات دانش منتشر كردن دانش وتعليم دادن آن است .
بنا بر اين ، انسان بايد از علوم وثروت فكرى خود زكات بدهد ؛ از نيروى بدني خود زكات دهد واز أموال خود نيز زكات بپردازد .
زكات خدمات
زكات بدن خدمتهايى است كه انسان براي جامعه خود انجام مىدهد . اگر پزشكى بتواند مقدارى از وقت خود را مصرف مستضعفان ونيازمندان كند ، بدون اين كه مزدى از آنها دريافت نمايد ، بهترين زكات خدمات است . اگر مهندسي بتواند ، مقدارى از وقت خود را براي مصرف مستضعفان وخدمات عمومى نقشه بكشد ، اين زكات مهندسي اوست وهمچنين هر كس در جامعه اسلامى بايد از هنر وذوقي كه دارد ، مقدارى هم براي خدمت به مردم خصوصاً نيازمندان وبينوايان مصرف كند واين همان زكات خدمات است .
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، ش 5444 .