زكات دهندگان
دومين ويژگى كه در آية براي محسنين ذكر شده ، دادن زكات است . زكات به معناى رشد دادن وتكامل كردن وتنميه است . پس وقتي كسى مقدارى از أموال خود را جدا مىكند وبه عنوان زكات مىپردازد ، چند تكامل را ايجاد كرده است :
1 . كسى كه حقوق شرعي را از مال خويش خارج مىسازد ، نسبت به بقيه اموالش ، بركت ايجاد مىكند . پس نپنداريد كسى كه زكات مىدهد ، پولش كم مىشود ، بلكه به تصريح آية ربا ، وقتي كه انسان حقوق شرعي خود را مىپردازد ، در بقيه اموالش تنميه وبركت ايجاد مىشود .
2 . زكات سبب رشد روحي انسان است ؛ زيرا انسان هر چه از مال وجانش بگذرد وعليه نفسش اقدام كند ، تكميلى در روح أو ايجاد مىشود . پس هر عملي كه انسان انجام مىدهد ، گرچه براي أو به نحوى مشقت وسختى دارد ، ولى يك گام به سوى كمال روان وروح خود برداشته است . گذشتن از مال واستراحتهاى بدني ، تكامل روح مىآورد ؛ گذشتن از حقوق ولذتها وخواهشهاى نفس ، براي اللَّه ، تكامل ورشد روح است . هر چه عمل سنگينتر باشد ، كمال نفس بيشتر وبالاتر است . در روايت آمده است :
أحبّ الأعمال إلى اللَّه أحمزها ؛ « 1 »
محبوبترين اعمال انساني نزد خداوند سختترين آنهاست .
3 . زكات عملي است كه اگر انسان آن را انجام داد ، جامعه خود را از نظر اقتصاد ورفاه زندگى به مرحله والايى برده وبه رشد جامعه خدمت كرده است واز اين روى ، پرداختن ماليات اسلامى وبه مصرف رساندن آنها را زكات مىنامند ؛ زيرا اين عمل سبب رشد جامعه است ؛ در همان حال كه سبب رشد وتكامل فرد نيز است .
مراد ، چه نوع زكاتى است ؟
هامش
( 1 ) . در نهاية ابن الأثير مادهء ( حمز ) :
« في حديث ابن عباس : سئل رسول اللَّه صلى الله عليه وآله : أىّ الأعمال أفضل ؟ فقال : أحمزها أي أقواها وأشدّها » .
ودر مجمع البحرين نيز اين حديث به ابن عباس نسبت داده شده است .