دنبال كردند ، وآن منحرفان از هدايت دورى جسته ودر برابر فرمان پروردگار سرپيچى كردند .
بنا بر اين ، هدايت عام است واثرش خاص ؛ يعنى دعوت براي تمام جامعه بشرى است وخداوند خواسته است ، توسط اين قرآن ، تمام بشر در تمام زمانها ومكانها هدايت شوند ؛ ولى اثر وفعليت اين هدايت وپياده شدن اين دعوت ، مخصوص پذيراشدگان است كه به آن معتقد شدند وبه مرحله اجرا درآوردند . از اين روى ، مىبينيم گاهى آن گروه خاص را مورد خطاب قرار داده است .
نيكوكاران
اكنون مىخواهيم بدانيم اين محسنان ونيكوكاران - كه هدايت ورحمت خداوندى را پذيرفتند - چه كساني هستند ؟ در آية بعدى بيان ماهيت محسنين را مىكند :
الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ؛ « 1 » آنان كه نماز را برپامىدارند ، زكات را مىدهند وجهان آخرت را باور دارند .
قبل از هر چيز بايد چند واژه - كه در اين آية آمده است - مورد بررسى قرار گيرد تا محسنين را بتوانيم بشناسيم واز آن پس ، آنها را بر خودمان نيز تطبيق دهيم تا اين كه برايمان روشن شود كه ما از مصاديق محسنين هستيم يا نه ؟
برپا دارندگان نماز
يكى از صفات محسنين - كه در اين آية ذكر شده - يقيمون الصلاة است ؛ آنان كه نماز را برپا مىدارند . حال بايد ديد معناى صلاة چيست ؟
1 . صلاة ، به يك معنا ، عبارت است از تبعيت وپيروى كردن . وشايد نماز را صلاة مىگويند ، به اين جهت است كه ابتدأ نماز به صورت جماعت انجام مىگرفته ويك نفر به عنوان امام جلو مىايستاده وديگران به عنوان مأمومين پشت سر أو مىايستادند ودر تمام حالات نماز از أو پيروى مىكردند ؛ أو كه به ركوع مىرفت ،
هامش
( 1 ) . سورهء لقمان ، آيهء 4 .