كه به خويشتن وبه هر كسى كه كفر وفسقشان به آنها سرايت كرده ، ظلم نمودهاند .
[ تفسير آيهء 255 ]
اللَّهُ لا إلهَ إلَّاهُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلا نَوْمٌ لَهُ ما في السَّماواتِ وَما في اْلأَرْضِ مَنْ ذا الَّذى يَشْفَعُ عِنْدَهُ إلَّابِإذْنِهِ يَعْلَمُ ما بَيْنَ أيْديهِمْ وَما خَلْفَهُمْ وَلا يُحيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إلَّابِما شاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَاْلأَرْضَ وَلا يَئؤ دُهُ حِفْظُهُما وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظيمُ . [ 255 ]
« سنة » مصدرِ « وَسنَ يَوْسَنُ » مانند عِدَة : حالت مقدّمهء خواب وغفلت . و « شَفَعَ يَشْفَعِ لِفُلانٍ » : وساطت كرد براي [ أو ] ويارى أو را از ديگران خواست . و « كرسي » :
تخت وهر چيزى كه بر أو نشينند ، مانند صندلى . « وئِدَ يَئِدُ فُلاناً » : سنگين كرد أو را ؛ و « وئد النبت » : أو را زنده در گور كرد .
« اللَّه » يعنى ذاتي كه وجودش واجب وجامع همهء صفات كمال ومبرّا از هر نقص وعيب است . هيچ معبودى جز أو نيست . أو زنده است به زندگىِ ازلىِ غير مسبوق به موت واصلىِ افاضه نشده از ديگران واستقلالىِ غير عرضى ومتّحد با ذاتِ غير مغاير با آن . أو قيّوم است ؛ قائم به ذات خويش ومستقلّ در وجود وبرپادارندهء دايمِ وجود ممكنات وهمواره قيام كننده به تدبير أمور آنان .
أو را خوابى سبكِ مقدّمى وخوابى سنگين ، فرا نمىگيرد . آنچه در آسمانها وآنچه در اين زمين است ، علاوة بر خود آنها ، ملك حقيقي أو است ؛ زيرا آفرينش همه ، به ارادهء أو بوده ؛ وحفظ وتدبير همه ، به مشيّت أو است ؛ وفانى كردن همه در موعد مقرّر ، به ارادهء أو خواهد بود ؛ وداراى والاترين مرحلهء ملكيّت شئ است .
چه كسى وچه چيزى است آن كه در نزد أو در دنيا وآخرت وساطت كند جز به اذن أو ؛ يعنى چه چيزى مىتواند در جريان أمور عالم هستى وترتيب سلسلهء علل ومعلولات ، بدون اذنش ، دخالت كند ؛ ومثلًا معلولي را به علّتش نزديك سازد ؟ وچه كسى در عالم آخرت ، مىتواند در ترتّب پاداش مطيعان وآمرزش گناه گناهكاران ، بدون اذن أو ، شفاعت نمايد ؟