ويا : مَثَل تو در دعوت كافران ، مثل دعوت كنندهء حيوانات است ؛ زيرا كافران نيز از فَرط جهل وعناد ، كلام را مىشنوند ، ولى معناى آن [ را ] به فكر وانديشه نمىآورند .
آرى ، آن بتانى كه آنها مىخوانند وآن كافرانى كه شما دعوت مىكنيد ، كرند ولالاند وكورند ؛ وهيچ نمىانديشند .
[ تفسير آيهء 172 - 173 ]
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلّهِ إِن كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ . [ 172 ]
خطاب در اين آية ، خاصّ مؤمنان ؛ ودر آيهء 168 براي عموم مردم است ؛ وتكرار آن ، براي ذكر استثنا است . واضافهء طيّبات ، از قبيل اضافهء صفت به موصوف است .
ومعناى آية : اى كساني كه ايمان آوردهايد ! از آنچه در روى زمين براي شما روزى كردهايم ، كه همه پاكيزه است - به لحاظ آن كه محرّمات وخبائث را خدا روزى مؤمن ، قرار نداده - برخوردار شويد ؛ وخداوند را سپاس گزاريد ، اگر تنها أو را مىپرستيد .
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ . [ 173 ]
« أهَلّ بالهلال » : صداى خود ، به ديدن ماه ، بلند كرد . و « أهلّ بذكر اللَّه » : صدا به نام خدا بلند كرد . و « اضْطَرّ بشيء » : گرفتار آن شد ومجبور گرديد . و « باغي » : طلب كننده ؛ و « عادى » : متجاوز .
معناى آية : جز اين نيست كه خداوند براي شما أمور زير را حرام كرد : مردار - حيواني كه بدون تذكيه بميرد - ؛ وخونى كه از رگهاى حيوان بريزد ، چه هنگام سر بريدن ، يا غير آن ؛ وگوشت خوك ؛ وآن حيواني كه وقت تذكيهء آن - يعنى سر بريدن ، نحر كردن وصيد نمودن آن - نام غير خدا بر آن برده نشده ، به اسم خدايانِ أهل شرك چون لات وهبل وعزّى ويا به اسم برخى ستارگان ويا به اسم عيسى وعزير ويا به نام ساير مقدّسات ، تذكيه شود .
پس اگر كسى مضطر وناچار از خوردن اين اشيا شود ، در حالي كه براي طلب لذّت وبه مقدار متجاوز از ضرورت نباشد ونيز ياغى به امام عدل وراهزنِ مسلمين