لغت :
مختال اسم فاعل از باب افتعال ( اختيال ) يعنى متكبّر .
[ معنا و رفتار مختال فخور ]
تفسير :
آنچه براى شما پيش مىآيد ، به بيانى كه گفته شد مقدَّر شده و بايد اين را بدانيد تا بر آنچه از دست شما رفت تأسف نخوريد و بر آنچه به شما داد شادمانى بىجا نكنيد و خداوند هيچ متكبر فخر فروشى را دوست ندارد .
در نهج البلاغه حضرت امير المؤمنين عليه السلام است :
الزُّهْدُ كُلُّهُ بَيْنَ كَلِمَتَيْنِ مِنَ الْقُرْآنِ ، قَالَ اللَّهُ تَعالى :
لّكَيْلَا تَأْسَوْاْ عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُواْ بِمَآ ءَاتَلكُمْ
، وَمَنْ لَمْ يَأْسَ عَلَى الْماضى ، وَلَمْ يَفْرَحْ بِالْآتى ، فَقَدْ أخَذَ الزُّهْد بِطَرَفَيْهِ ؛
زهد بتمامه بين دو جمله از قرآن است ، خدا مىفرمايد : غم نخوريد به آنچه فوت شده ، و خوشنود نشويد به آنچه بيايد شما را ؛ و هر كه تأسف نخورد به گذشته ، و خرسند نگردد به آينده ، به تحقيق دو طرف زهد را فرا گرفته است .
ابن بابويه رحمه الله روايت كرده كه شخصى از حضرت باقر عليه السلام از زهد سؤال نمود ؟ حضرت پس از بيان مطالبى در بارهء زهد در پايان فرمود :
ألا وَإنَّ الزُّهْدَ فى آيَةٍ مِنْ كِتابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ :
لّكَيْلَا تَأْسَوْاْ عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُواْ بِمَآ ءَاتَلكُم :
آگاه باشيد به درستى كه زهد در يك آيهء كتاب خداى عزوجل باشد : لّكَيْلَا تَأْسَوْاْ عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُواْ بِمَآ ءَاتَلكُمْ .
( آيهء 24 ) ( الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ مَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِىُّ الْحَمِيدُ )
تفسير :
مختال فخور كه در آيهء قبل ياد شد همانها هستند كه از انفاقات واجب خود بخل مىورزند و مردم را نيز به بخل ورزيدن و نپرداختن حقوق واجبهء مالىشان وا مىدارند . و