به دست گرفته خرد كرد و به باد داد و گفت : كيست كه اين اجزاى متفرقه را جمع و زنده نمايد ؟ ! حضرت فرمود : آفريدگار من اجزاى متفرقه را جمع و زنده فرمايد در قيامت و به جهنّم معذّب سازد . « 1 » نزد اين حال همين آيهء شريفه نازل شد :
أَوَ لَمْ يَرَ الْإِنسنُ . . . : آيا انسان به چشم دل نديد و ندانست كه ما او را از نطفهاى آفريديم به اين طريق كه او را علقه بعد مضغه كرديم ، بعد لحم و بعد عظام براى او ايجاد كرديم تا مرتبه مرتبه مستعد صورت انسانى گرديد و در او نفخ روح نموديم در سه ظلمت :
ظلمت شكم ، ظلمت رحم ، ظلمت مشيمه . سر بسته و در بسته او را تربيت كرده و رشد داديم تا از شكم مادر او را بيرون آورديم و در طفوليت به تدريج پرورش داديم تا او را به سر حد كمال و عقل رسانديم و بينا و شنوا و گويا گردانيديم .
فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ : پس به ناگاه او در امر معاد ستيزهگر و مخاصمهجوى آشكار است ، با آن كه اگر اندك تأملى نمايد مىداند ذاتى كه قادر باشد بر آفريدن انسان بر وجه مذكور ، البته قادر خواهد بود بر اعاده و حشر او ؛ بلكه اعاده از ايجاد اوّل آسانتر است .
( آيه 78 و 79 ) ( وَ ضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَ نَسِىَ خَلْقَهُو قَالَ مَن يُحْىِ الْعِظمَ وَ هِىَ رَمِيمٌ * قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِى أَنشَأَهَآ أَوَّلَمَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلّ خَلْقٍ عَلِيمٌ )
تفسير :
و براى ما مثالى زد در حالى كه آفرينش خود را فراموش نموده بود ، گفت : چه كسى اين استخوانها را زنده مىكند و به حال اوّل بر مىگرداند در حالى كه چنين پوسيده شده است ؟ ! اى پيامبر ، در جواب آن كه منكر معاد و زنده كردن استخوانهاى پوسيده است ؟ !
هامش
( 1 ) . به منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 498 رجوع شود .