از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرمود :
به درستى كه ترسناكترين چيزى كه بر امّت خود مىترسم پيروى از هوى و درازى آرزوست ؛ امّا پيروى هوى باز دارد از حق ، و امّا درازى آرزو پس فراموش گرداند آخرت را . « 1 »
علامهء مجلسى رحمه الله فرمايد : ميزان در پيروى هواى نفس آن است كه انسان كارى را به جا آورد محض شهوت نفسانيه و لذّت جسمانيه و مقاصد دنيويه اگرچه زجر نفس باشد ، مانند كسى كه ترك لذايذ نمايد براى اشتهار به عبادت و جلب قلوب مردم ؛ و آنچه انسان به جا آورد به جهت اطاعت امر الهى و تحصيل رضاى او گرچه از مشتهيات نفسانى و شهوات باشد ممدوح است ، مثل آن كه بخورد و بياشامد براى تحصيل قوهء عبادت خدا ، و نكاح نمايد براى فرزند صالح كه مقصود على الحقيقه طلب رضاى الهى باشد .
لكن چون اطاعت نفس بيشتر اوقات منجر به ارتكاب شبهات - بلكه محرّمات - گردد ، لازم است شخص زيرك مراقب خود و اعمال خود باشد .
( آيهء 24 ) ( وَ قَالُواْ مَا هِىَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَ نَحْيَا وَ مَا يُهْلِكُنَآ إِلَّا الدَّهْرُ وَ مَا لَهُم بِذَ لِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ )
تفسير :
مشركان كه منكر معاد هستند گفتند : زندگى جز همين زندگى دنياى ما نيست كه همواره مىميريم و زنده مىشويم - يعنى گروهى مىميريم و گروهى زنده مىشويم و يا از بدنى مىميريم و در بدنى ديگر به طرز تناسخ زنده مىشويم - و ما را جز مرور زمان ( روزگار ) نمىكشد و هلاك نمىكند . و بنابر احتمال دوم فرشتهها به وسيلهء مرور زمان تناسخ را انجام مىدهند ، نه اين كه معادى در كار باشد . و آنها را در اين ادّعا و انكار معاد هيچ علمى نيست .
هامش
( 1 ) . به امالى مفيد مجلس 11 ، ح 1 رجوع شود .