سپس از او روى برتافتند و گفتند : او در سخنانى كه مىخواند تعليم يافته از ديگران است كه به خدا نسبت مىدهد و ديوانه است !
ما اكنون عذاب را از اهل جهان ( يا از شما مردم حجاز ) اندكى بر طرف مىكنيم و تذكّر مىدهيم كه شما حتماً پس از مدتى به عذاب آخرت بر مىگرديد ، چون به وعدهء خود كه مىگوييد ايمان مىآوريم وفا نخواهيد كرد و در كفر ثابت قدم مىمانيد .
( آيهء 16 ) ( يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ )
اعراب و لغت :
يوم منصوب به « ننتقمِ » مقدَّر . و بطشة به معنى گرفتن با شدّت است .
تفسير :
آن عذاب در روزى است كه كافران را به بزرگترين و سختترين طرزى فرا گيريم زيرا ما انتقام گيرندهايم .
بنابر قول دوم در تفسير آيهء يازده معنى آيه اين است كه چون خداى تعالى قحط و غلا « 1 » را از ايشان رفع نمود ، وعدهء خود را به جا نياورده در كفر اصرار نمودند ، آيهء چهارده تا شانزده نازل شد كه چگونه و به چه نوع ايشان را تذكّر باشد به اين عذاب قحط و حال آن كه پيغمبر به سوى ايشان آمد با معجزات باهرات و اصلًا در آن تأمّل ننمودند و ايمان نياوردند . جمعى گفتند : معلّمى به او تعليم قرآن نمايد ! و جمعى گفتند : مجنون است ! و با وجود اين همه تا روز بدر كشف عذاب نموديم باز به كفر برگشتند .
پس بر سبيل تهديد فرمايد : يَوْمَ نَبْطِشُ . . . ، ياد كنيد آن روز را كه بگيريم شما را گرفتنى سخت و ما انتقام كشندهايم شما را در آن روز .
هامش
( 1 ) . قحط و غلاء : خشكسالى و گرانى . فرهنگ معين .