كه به بعضى ايمان آوريد و به بعضى كافر شويد .
وَ أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ : و امر شدهام كه ميان شما عادلانه رفتار كنم .
تبصره : هيچ كمالى براى انسان بالاتر از كمال نبوّت نيست ، و آن منوط به كمال قوهء نظريه و كمال قوهء عمليه است . كلام اوّل اشاره به كمال قوهء نظريه ، و اين كلام اشاره به كمال قوهء عمليه است .
و بگو به آنها : اللَّهُ رَبُّنَا وَ رَبُّكُمْ : خداى به حق ، پروردگار ما و شماست ، لَنَآ أَعْملُنَا : براى ما باشد نتيجه و جزاى اعمال ما از طاعت و معصيت ، وَ لَكُمْ أَعْملُكُمْ :
و براى شماست نتيجه و جزاى اعمال شما از خير و شر ، لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَ بَيْنَكُمُ : هيچ خصومتى نيست ميان ما و شما . مراد آن است كه به جهت ظهور حق ، احتجاج و خصومت را مجال نماند ، پس اگر كسى به خلاف و اختلاف ميل كند ، بر سبيل عناد و مكابره خواهد بود ؛ زيرا اتمام حجّت شده است .
بعد به جهت تهديد فرمايد : بگو به ايشان : اللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا : خداى متعال جمع مىفرمايد ميان ما در روز قيامت و انتقام ما از شما بكشد ، وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ : و به سوى اوست بازگشت همهء مردمان از مؤمن و كافر و مطيع و عاصى ؛ اهل حق را به درجات رضوان رساند ، و اهل باطل را به دركات نيران و اصل سازد .
[ باطلگويى و كيفر مخالفان ]
( آيهء 16 ) ( وَ الَّذِينَ يُحَآجُّونَ فِى اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا اسْتُجِيبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِندَ رَبّهِمْ وَ عَلَيْهِمْ غَضَبٌ وَ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ )
اعراب و لغت :
« فى اللَّه » يعنى فى دين اللَّه ، « استجيب » ماضى مجهول از باب استفعال ، و استجابت به معنى اجابت و پذيرفتن ، است .
ضمير « له » به دين يا دعوت پيامبر ، يا خود پيامبر برمىگردد .