اعراب :
« أن أقيموا الدين » بدل « ما وصّى » است . ضمير « إليه ما يشاء » به دين برمىگردد و احتمال مىرود كه به رسالت برگردد .
[ اسلام ، تداوم اديان پيشين ]
تفسير :
براى شما ( جامعهء بشرى ) از دين آسمانى همان را تشريع كرد كه به نوح اولين پيامبر صاحب شريعت توصيه كرده بود و آنچه را كه بر تو آخرين پيامبر صاحب شريعت وحى كرديم و آنچه را كه به ابراهيم و موسى و عيسى صاحبان شرايع ( بين نوح و پيامبر اسلام ) توصيه نموديم .
يعنى خداى تعالى تشريع كرد براى شما دينى را كه مشترك است ميان انبيا و صاحبان شريعت ، و آن اصول دين است : توحيد ، اقرار به يگانگى خدا ؛ و نبوّت ، تصديق به تمام پيغمبران كه از جانب خدا مبعوث شدهاند ؛ و معاد ، اقرار به روز قيامت براى جزاى اعمال .
بيان : از يكصد و بيست و چهار هزار پيغمبرى كه از جانب خدا بنا بر مشهور مبعوث شدهاند ، پنج نفر آنها اولوا العزم هستند كه در آيه بيان نموده است : 1 - حضرت نوح 2 - ابراهيم 3 - موسى 4 - عيسى 5 - حضرت محمّد - عليه و على آله و عليهم السلام - كه هر يك از آنها صاحب كتاب و شريعت هستند . پس هر پيغمبرى بعد از هر يك از ايشان آمد به كتاب و شريعت او و منهاج او مأمور شد تا اولوا العزم آخر - يعنى پيغمبر خاتم - كه حلال او حلال است تا روز قيامت و حرام او حرام است تا روز قيامت .
أَنْ أَقِيمُواْ الدّينَ وَ لَاتَتَفَرَّقُواْ فِيهِ : و هدف از تشريع ، اين است كه اين دين را به اجتماع و وحدت برپا داريد و در آن متفرق نشويد . يعنى در دين اختلاف نكنيد .
كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ : بر مشركان آنچه كه به سوى آن دعوتشان مىكنى ( يك خدا و يك رب و يك دين ) دشوار و گران است .
اللَّهُ يَجْتَبِى إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ : خدا برمىگزيند و اختيار مىكند به جهت رسالت خود ، هر كه را خواهد و قابليت داشته باشد ، يا خدا جلب مىكند و مىكشاند به سوى آنچه تو