روشنى بر صدق ادّعاى خود آورده است .
نام مؤمن آل فرعون حزبيل يا حزقيل بود .
ابن عباس گويد : از آل فرعون غير از حزبيل و آسيه همسر فرعون ، كسى ايمان به حضرت موسى نياورد . « 1 »
حزبيل در ادامه گفت : و اگر دروغگو باشد دروغش به زيان خود اوست و اگر راستگو باشد حداقل برخى از آنچه وعده مىدهد از عذابهاى دنيا و آخرت به شما مىرسد .
اين كلام ، مبالغه در اظهار انصاف و عدم تعصّب و آوردن گفتارى است كه اقرب به تسليم ايشان باشد ، و لذا كذب او را بر صدق مقدم داشته است .
خلاصهء كلام آن كه او شما را به هلاكت دنيا و عقوبت عقبا تهديد مىنمايد ، پس اگر صادق باشد ، در اين امر ، لااقل بعض از آنها به شما مىرسد . پس به حكم عقل لازم است دربارهء صدق ادّعاى او تحقيق و تأمّل كنيد نه اين كه او را بكشيد .
إِنَّ اللَّهَ لَايَهْدِى مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ : همانا خداوند ، كسى را كه اسرافكار و دروغ پرداز است هدايت نمىكند و شما در فرض صدق او با اين رفتارتان مسرف و كذابيد .
يا آن كه بر فرض اگر حضرت موسى در دعوى نبوّت كاذب باشد ، خدا او را هلاك خواهد ساخت ، پس احتياج به قتل او نباشد .
و ممكن است اين كلام حق تعالى باشد كه به جهت تنبيه امّت پيغمبر فرمايد .
تذكره : كلام مؤمن آل فرعون و بيان نصايح او سرمشقى است براى امّت پيغمبر و ارشاد است به آن كه بر شخص متديّن خيرخواه لازم است براى اتمام حجّت و نجات مردم از پند و نصيحت مضايقه نكند و آنچه مىتواند سعى و كوشش كند كه شايد كلام حق تأثير يابد .
( آيه 29 ) ( يقَوْمِ لَكُمُ الْمُلْكُ الْيَوْمَ ظهِرِينَ فِى الْأَرْضِ فَمَن يَنصُرُنَا مِنم بَأْسِ اللَّهِ إِن جَآءَنَا قَالَ فِرْعَوْنُ مَآأُرِيكُمْ إِلَّا مَآ أَرَى وَ مَآ أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ الرَّشَادِ )
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 13 ص 158 بنقل از تفسير مجمع البيان طبرسى ( ذيل سورهء تحريم ، آيهء 11 ) .