( آيه 75 - 78 ) ( قَالَ يإِبْلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَن تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَىَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ الْعَالِينَ * قَالَ أَنَا خَيْرٌمّنْهُ خَلَقْتَنِى مِن نَّارٍ وَ خَلَقْتَهُو مِن طِينٍ * قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌ * وَ إِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِى إِلَى يَوْمِ الدّينِ )
لغت :
همزه در أستكبرت همزهء استفهام است . عالين در اصل عاليين بوده است .
تفسير :
خداوند گفت : اى ابليس ، چه چيز تو را مانع شد از اين كه به چيزى كه من با دو دست خود بلاواسطه و با ارادهء خود آفريدم يا با يدِ قدرت كاملهء خود آفريدم سجده كنى ؟ آيا تكبر ورزيدى يا واقعاً از برترينها بودى ؟
بعضى از مفسّران گفتهاند : از آيهء شريفه استفاده مىشود كه گروهى از فرشتگان مأمور به سجده نبودهاند و مقصود از عالين و برترينها آنها هستند .
در پاسخ ، چيزى شبيه شقّ دوم را اختيار كرد و گفت : من از آدم ، بهترم زيرا مرا از آتش آفريدى و او را از گل ، و آتش از گل بهتر است . پس تولد يافتهء از بهتر نيز بهتر خواهد بود و ندانست و يا نخواست بداند كه فضيلت به مادهء اصلى خلقت كه آتش باشد يا گل نيست ؛ بلكه فضيلت به برترى در علم و كمال و معارف است و آن را آدم دارا بود .
خداى متعال فرمود : پس از آن جا ( از آسمانها و از ميان فرشتگان و از مقام قرب الهى ) بيرون رو كه تو حتماً راندهشدهء از رحمت الهى و دورماندهء از رتبهء كرامت هستى .
و به يقين لعنت من بر تو خواهد بود تا روز جزا ؛ يعنى براى هميشه از رحمت الهى دور خواهى بود و شامل حال تو نخواهد شد .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 135
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٣٥