چنين گفت : اى يوسف ، اى صدّيق ، يعنى اى مرد بسيار راستگو و راستكردار ( مرادش صدق در عقايد قلبى و رفتار عملى است كه در مدت انس با او در زندان از او مشاهده كرده بود ) ما را دربارهء اين خواب فتوا ده و تعبير كن دربارهء هفت گاو فربه كه هفت گاو لاغر آنها را مىخورند ، و هفت خوشهء سبز و هفت خوشهء ديگر خشك كه به خوشههاى سبز پيچيده و آنها را هم مىخشكاند .
لَعَلِّى أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ
يعنى : شايد به سوى مردم بازگردم ، شايد آنها تعبير اين خواب را بدانند .
قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَباً فَمَا حَصَدتُّم فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ « 47 » ثُمَّ يَأْتِي مِن بَعْدِ ذلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تُحْصِنُونَ « 48 » ثُمَّ يَأْتِي مِن بَعْدِ ذلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيهِ يَعْصِرُونَ « 49 »
لغت و اعراب :
تزرعون انشاء امر است به صيغهء مضارع ، يعنى ازرَعوا . و محتمل است اخبار از جريان خارجى باشد . دَأَبَ فى العمل - از باب مَنَع - : كوشش كرد در عمل و ادامه داد آن را . دأباً حال است از فاعل تزرعون بهتقدير « دائبين » . حَصَدَ الزرعَ - از باب نَصَر و ضَرَب - : درو كرد آن را . ذَرُوه : ترك كنيد آن را . و از اين ماده به معناى ترك جز مضارع و امر نيامده . يأكلن اسناد اكْل به زمان ، مَجاز است از اهل زمان .
تفسير :
قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَباً فَمَا حَصَدتُّم فَذَرُوهُ فِى سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ
يعنى : يوسف گفت : هفت سال پياپى كشت و زرع كنيد . مراد آن كه فضا مساعد خواهد
تفسير روان (فارسى) — صفحة 48
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٨